Waa wareey…Daartii loo yaqiin Meusum-ka Sayid Barqash, yaa dhisanayo oo loo cabiray ?.

Haddii aad rabto in aad aragto Ummad is Xidida siibe, waa ummad Taariikhdeeda Baabinee. ( Yuhuda ayaa ku maahmaahdo haddii aad rabto ummad in aad Gumeeysato Taariikhdeeda Baabi’).
1. Daartaa oo markeedii hore loo yaqiin “Garesa House” waxaa la dhisay Sannadkii 1872dii, waxaana deganaa wakiilkii Ganacsi ee Sayid Barqash, Laakin Sayid Barqash weligii ma imaan Xamar. Sannadkii 1933dii ayaa Talyaanigu ka dhigay meel lagu keeydiyo Taariikhda iyo Dhaqanka Somalida u gaarka ah, waxaana furay Goverarkii Muqdishu Mr. Maurizio Rava. waxa uuna u bixiyay Magaca “Museo della Somalia”.
Daartaasi waxa ey ku burburay Dagaaladii Sukeeye. waxa ey muhimad gaara u leheeyd Somalida iyo Cumaaniyiinta, Mar ey Magaalada London igu Casuuntay Rugta Ganacsiga Ingriiska ayaa waxaa i marti qaaday hayadda “Chatham House”. Maalintaa waxaan la kulmay Nin ahaa Safiirka Dalka Cumaan u qaabilsan Somalia, waxa uu igu yiri: waxaan rabnaa in aan Dayac tirno Daartii Meusum ka, kadibna aan soo ururino Qalabkii dhax yiil wixii ka haray qiima kasta ha noogu kacee. weli waan xasuustaa Ninkaa Magaciisii iyo Telephonkiisii Cumaan ee uu i siiyay. ( Amb.Cabdalla Mabruk, tel.+96895551333) hadduu weli xilkaa hayo Fadlan ha lala xiriiro.
Maanta Daartii qeybteedii hore ee iridda iyo Barxadii ey ku tiil dhismaha Ceel wareega waxaa ka socdo Dhismo Cusub,ma aqaan cidda la siiyay in ey shakhsi tahay, ama in ey hayad Dowliya tahay, si kastana waa khalad in Taariikhda ummadda la tirtiro, Xaq ayaan u leeyahay ka muwaadin ahaan in aan ka hadlo ( F.S: 2 -10).
2. Muuqaalka Sekondo Lido waa dhimo Taariikhi ah, xatta haddii Shakhsi gaar ihi leeyahay, Haddii dib loo dhisayo waa in la raaco Naqshadii hore, sida Sharcigu qabo. ( F.S: 11- 16) Arrintaa waan kala hadalay Duqa Magaalada.
3. Fiiri Taalooyinkii Taariikhiga ahaa ee Quruxda badnaa ee ku yiil Magaalada Muqdishu kuwaa oo qaar ey mar hore burbureen, qaarna weli uu ka muuqdo Burburkii, qaarna si shakhsi ah Dad u dhistaan. ( F.S: 17-21)
4. Fiiri Sawirka Quruxda badan ee suuqii hore ee kaluunka waqtigii Isticmaarka, kadibna noqday “Barka Dowlada Hose” waxaa uu lahaa waqtigii kacaanka Qubo Qurux badan oo dhisma ahaan u ey tan Masaajida waxa uu lahaa barxad u furan dhinaca Badda oo kuraasta la dhigto Galabtii iyo Habeenkii, waxa uu lahaa Koffee iyo Shaah wanaagsan, waxaa Makiinadda Shaaha ka shaqeynayay Nin la dhihi jiray Cali Axmed oo xirfadda Kaffee diyaarinta ku soo bartay Dalka Talyaaniga, weli Baarkii Dowlada hoose oo Burbursan halkiisii ayuu ku yaal.waa in Dowlada hoose ey dib ugu dhistaa naqshadiisii hore ( F.S: 22-23). Arrintaa waan kala hadlay Duqa Magalaada iyo kuwii horeba.
5. waxaa kale oo mar hore aan kala hadaly Duq Magaalo in dhismahii Taariikhiga ahaa ee Irida laga galo Dekedii hore dhinaca Sekondo Lido dib loogu dhiso qaabkii dhismaheedii hore ( F.S: 24)
6. Fiiri Quruxda Masawcii hore uu Magaalada ee tilmaanta siin jiray Maraakiibta Badda maree, isaga lama dhisan waxa uuna ku badbaaday Halka uu ku yaal oo Madaxtooyada u dhaw .( F.S: 25 & 26)
7. waxaa la yaab leh ex- Baarlamaan oo ah goob Taariikhi ah waa halkii la saaray Caalamka Somalida 1960kii iyo xaruntii Baarlamaankii 1aad, oo loo baahnaa in loo dhiso qaabkeedii hore laguna keeydiyo Taariikhda Baarlamaanada Somaalida, ayaa Xildhibaanada Baarlamaanka qaar leeyahay hala burburiyo oo mid cusub ha nalooga dhiso, lama weyn goob kale oo laga dhiso mid Cusub. ( F.S: 27aad)
8. Mar kale fiiri Masaajidii Taariikhiga aheyd oo u baahan Dayac tir weyn, si loo keeydiyo Taariikhda Islaamka ( F.S: 28-34)
9. waxyaaba si shakhsi ah loo qaatay waxaa ka mid ah Laamihii degmooyinka, Isbitaalo iyo Isguulo Taariikhi ahaa oo laga dhistay Goobo Ganacsi oo gaar loo leeyahay. Qaarkan waxaa ka muuqdo Burbur xoogan mana leh quruxdii ey berri lahaayeen ( F.S: 35aad).
War hala dhowro Goobaha Taariikhiga ah ee Dalka guud ahaan, ummaduhu waa ku faanaan taariikhdooda, waxaa masuuliyadi ka saaran tahay guud ahaan Shacabka gaar ahaana Dowlada Dhexe iyo Dowlada hoose.
waa in Qofkii Dumiya goob Taariikhi ah ee si shakhsi ah u dhisto, laga Dumiyaa, laguna amraa in uu dib uga dhiso dhismihii uu ka burburiyay.
Musimkii Qaranka iyo Qaraabadiisa hala badbaadiyo.ummad aan Taariikh leheeyn Dalna male.
FG: wixii aan ka khalday ka sax ,wixii ka dhimanna ku dar. mahadsanid. si Fiican u fiiri Sawirada Taariikhiga ah.
Qore: Yahya Amir