Dunnida waxaa ka jira labba aragti siyaasaddeed ama iskuul oo iska soo horjeeda

socialism vs capitalism
Mid waa aragti ay Reer Galbeedku hagaan, dowladnimadooduna ay ku dhisan tahay. Dowladda ay caawinayaana waxey ku qasbaan in ay qaataan aragtidooda siyaasaddeed.

Aragtida kale waa mid asalkeeda ka timid nidaamkii shuuciga ahaa, waxaana ku dhaqma wadamadda Bariga gaar ahaan Shiinahana iyo Ruushka inkastoo Ruushku isbedel weyn ku yimid sannadihii danbe laakiin weli isma bedelin aragtidooda siyaasaddeed.

Aragtida Galbeedka waxey ku dhisan nidaamka Demoqraadiga. Haddii dal ku caawinayaan dowlad dhisida waxey ku qasbaan in dalkaas qaato nidaamka Demoqraadiga, waa in dalku yeeshaa sharci iyo Dastuur haga oo dadka oo idil ka sarreeya. Waa in xaquuqul Insaanka la dhowraa, saxaafaddu ay madaxbanaan tahay. Xukunka lagu tago doorasho iyo rabitaanka shacabka. Nidaamka Demoqraadiga waxaa lafdhabar u ah doorashadda oo xilligeeda ku dhacda 4 ama 5-tii sano mar. Waana in ay jiraan Xisbiyo kala aragti ah oo ku tartama xukunka.

Aragtida dowlad dhisida reer Galbeedka sidaa darteed waxey xoojiyaan marka hore sharciga iyo dastuurka, demoqraadiyeenta, Dowlad wanaaga, sarreynta sharciga, doorasho xilligeeda ku dhacda iwm. Waxey qabaan haddii dal aan sharci iyo Dastuur lahayn loo dhiso awood ciidan in madaxda xukunka haysa ku takrifali karaan awoodda dowladnimo oo la imaan karaan cabburin, caddaadis iyo ku xadgudub dhinaca xaquuqul insaanka, taas oo keeni karta in dalka dib u burburo oo ku noqdo dagaallo iyo colaaddo hor leh.

Aragtida kale ee reer Bariga ee dowlad dhisida wey ka duwan tahay tan Galbeedka. Aragtida Bariga waxey xoojiyaan oo dowladda ay caawinayaan ka taageerraan hadba waxa dowladdaas ka codsato sida dhisida ciidanka, kaabayaasha dhaqaalle, waxbarashada iyo caafimaadka. Dan kama laha dalka ay taageerayaan in kalitalis xukumo iyo inkale, in xuquuqda insaanka la dhowro, in saxaafad madaxbanaan iyo in doorasho ka dhacdo iyo inkale. Waxaa muhiim u ah in dalka ay taageerrayaan ay ka helayaan danno dhaqaalle ama mid juqraafi siyaasaddeed ku dhisan (Economic Priorities and Geopolitical Advantages).

Dowlad dhisida Soomaaliya waxaa maanta gacanta ku haya oo dhaqaallaha ku bixiya dalalka Galbeedka EU iyo Mareykanka waana sababta dowlad dhisida Soomaaliya ay xoogga u saarayaan doorashadda, dhameystirka dastuurka, dowlad wanaagga, xorriyadda saxaafadda iwm.

Siyaasiyiin badan ee Soomaaliyeed ama madaxda Soomaaliyeed waxey weli fahmin Dowladdaha Soomaaliya taageera iyo aragtidooda siyaasaddeed. Qofka gacanta kaa haya ee ku hagaya sida uu fekerayo haddaadan aqoona waxey ku dhaxalsiinaysaa in abid aad ku jirtid iska daba wareeg iyo in meeshii aad ka dhaqaaqdey aad weligaa taagnaatid.

Ilyas Mohamud Hussein