Dalkeena wuxuu u bislaaday dowladnimo Kheyre Waa soo shaqeeyey waana tanasulay Waa mahadsanyahay


Xiliga kala guurka iyo doorashooyinka had iyo jeer waxaa dhaca is faham waa dhexmara siyaasiyiinta dalka,tanoo ka jirta xiitaa dalalka horumaray sida maraykanka iyo meelo badan dunida. laakiin dawladaha aduunku waxay isku dhaafeen,dalalka horumaray ee dawlad yaqaanka ahi,waxay xeeriyaan danta dalkooda markay isku dhacaan,hawshuna halkeedii bay kasii socotaa oo la ilaaliyaa dalka iyo dadka iyo dawladnimada oo ah danta guud ee qaranka.Halka dawlado ubadan afrika ay isu tanaasuli waayaan dana aysan kalahayn in dalkooda iyo dadkooda dhib soo gaaro iyo dawladnimadooda,waxayna ka fakaraan uun danta shaqsiyadiisa iyo rabitaankiisa siyaasadeed oo kaliya.Tani waxay keentaa tanaasul la aanta ahi in dalku dib dhaco cadaw ka faa iidaysto khasaare iyo burbur.hadaan intaa ka gudbo
Dawladeena hada jirta madaxdeeda usaraysaa waxay layimaadeen sifo aan soomaaliya hore loogabaran,oo ah in dalkii dhiseen qabteena wax muuqda oo ay soo celiyeen haykalkii dawladnimo iyo nidaam shaqaynaaya oo hufan mudada yaroo ay jiraan.Waxay uwada shaqeeyeen si aad uwanaagsan isu tanaasul iyo hormarinta dalkeena waana ku guuleeysteen taas.xiligan kala guurka ee is riix riixa siyaasadeed waa mid dunida caadi ka ah in ay jirto dalwalba oo gala marxalad doorasho,hayeeshee waxaa taariikh ah madaxdeenu siday wada jir ahaan usoo wada shaqeeyeen madaxweyne farmaajo iyo raysal wasaare khayre waxaana taa kasii daran sida ilbaxnimada leh wadaniyada leh,ee arinkii ay ku kala aragti duwanaadeen ay u dhameeyeen iyadoo aan jirin wax buuq ah oo dalka ay galiyeen sidii dhici jirtay waayadii ina soomaray. hadaan intaa kagudbo
Madaxdeenu waxay inoo muujiyeen hab dhaqan cusub oo la jaan qaaday dawladaha ilbaxa ah ee wadaniyiinta ah ee u tura dadkooda iyo dalkooda,fahan sana in kursigu yahay marteeto yahayna mid loogu adeego danta dadka iyo dalka taasoo keentay,in raysalwasaare khayre iscasilay wado cusubna inoo jeexay oo aan ku dayanayno bari waana muuqataa in uu dadkeena iyo dalkeena iyo dawladnimadeena u hiiliyay oo inoo turay waana kumahad sanyahay,waana sida ay yeelan dunida horumartay ee dawlad yaqaanka ahi taariikhdaana xusu doonta.Madaxweynaheenu waa cadahay waxa uu doonayaa oo kaliya in uu sii hormariyo dimuqraadiyada iyo dawladnimada dalkeena iyo in loogudbo doorasho cusub oo kaduwan kuwii hore oo shacabku ka qayb qaataan in ay dhiibtaan codkooda waana mid ufiican dadkeena soomaaliyeed dawladnimadeena iyo hormarkeena waana ku mahad sanyahay aragtidaas.
KHayre sidoo kale waxa uu qabtay shaqo fiican dalkeenana waxa uu isyiri kabadbaadi dib u dhac iyo khatar soo wajahda isaguna aragtidaa waa ku mahad sanyahay,in qof waliba labada siyaasi si wax u arkaa ceeb malaha,in laakiin wax lays la arkaa fiicnayd hadayse dhiciwayday,waxaa guul ah in ay utureen dalkooda oo tanaasuleen waana ku mahad sanyihiin nin walbaa wanaag doon unbuu ahaa.hadaan intaa ka gudbo
Waxaa larabaa in aan xasuusnaano,in ay jiraan dawlado shisheeye oo diidan jiritaankeena iyo in aan dawladnoqono xor ah dalkeena iyo dadkeenuna noolaadaan karaamo yeeshaan oo xasilaan. dawladaha cadawga inoo ah hada waxaa u horeeye xulufada sucuudiga iyo emaraadka oo ay masar kusoo biirtay. Masar 30 sanadood oo aan baabasanayn waxay inaga daawanaysay kor dana inagama lahayn,xiligii dalkeena gumaysigii reer yurub aan iska xoraynayna ee 5 laynoo qaybsaday,masar waxay qaramada mudoobay u ololaysay in talyaani sii haysto soomaaliya oo liibiya la xoreeyo way diiday in soomaali la xoreeyo xiligaas doqon baan ogayn nin rag ahi waa ogyahay. masar cadawga uugu wayn weeye ee soomaali leedahay,maxaayeelay waxay inoo isticmaashaa ethiopia oo ay ku haysato wabiga niil biyihiisa had iyo jeer.ethiopia markay heshiiyaana had iyo jeer inagay ina fogeeyaan oo iyagay la jiraan had iyo jeer. hadaan intaa ka gudbo.
Carabi haday nafleedahay yuhuud maraacdeen maanta oo walaalahood falastiin ma xaqireen,mana gumaadeen walaalahood yeman iyo liibiya adaa soomaali ah oo cabiid kuu haystaan xageed joogtaa iswaydii? emaraadka iyo sucuudiga waxay diidan yihiin in walaalaheen Turki ina caawiyaan dalkeena inoo dhisaan,wax aynu kabarano maxaa aqoon ah oo carab aynu kahelay oo aynu qarniyaal daba soconay? laakiin Turki waa nasab waana dal islaam ah mana aha carab gaalo hoos fadhida,waana dal leh aqoon sare iyo wax soo saar waxbaan kabaranaynaa danteenaa ku jirta Turki.carab waxay doonaysaa in aynaan ka xoroobin oo hormar gaarin oo aan iyaga hoos joogno. dagaal xunbay inagu hayaan carabi. waxay dalkeena kasamaysteen dad siyaasiyiin ah oo iyaga u shaqeeya rabana in Turki laga saaro soomaaliya si loowaayo dawlad hana qaada oo soomaaliyeed.hadaan intaa ka gudbo.
Waxaa hadaba haboon in dadka soomaaliyeed shacab iyo dawlad siyaasi dhamaanteen aan fahano cadawgeena,isu tanaasulo oo ku mintidnaa dawladnimada soomaaliyeed oo dalkeena ilaashanaa.waa in aan iska qabanaa kuwa ushaqeeya dawladaha carbeed ee cadawga inoo ah.waa in aan dalkeena ka dhignaa dal leh dawlad shaqaysa oo xuduudaheena ilaashanaa oo noqonaa kuwo ka adkaaday cadawgooda.sidaa ayaan arkaa yaan lagu mashquulin kursi qaranimadaa ka wayn iyo danteena guud.hadii reer soomaaliyeed qabiil wax ku noqonaayo 30 kaasanadood ayuu wax noqon lahaa taa waa soo aragnay qabiil qaran noqon waa la ogaayoo.qabso dawladanimada iyo soomaalinimada iska tuur waxa kale oo dhan. waa mahad sanyahay raysalwasaare khayre mana ilaawayno shaqaduu dalkeena inoo qabtay walaalkeen.
Yusuf Cumar