QARANKA SOOMAALIYEED MA`AQBALI KARO DAWLAD LAÀAN CODKA SHACABKUNA UMA GARBO DUUBNAANKARO 27 SANO KADIB SHAQSIYAAD SHISHEEYE SAMAYSTAY UNA ADEEGA

Mudadii yarayd ee dalkeena hogaankiisa sare bi idnillaahi ay qabteen,Madaxweyne Farmaajo iyo Raysalwasaare KHayre,waxaa shacabka soomaaliyeed iyo caalamkuba ka mar khaati kaceen,hormarka xawliga ah ee ay gaartay soomaaliya. Marka laga hadlaayo dhanka amaanka,ma oranayno boqolkiiba boqol waa la qabtay,balse waxaan qiraynaa in waxbadan la qabtay oo shabaab laga sifeeyay dalkeena gaar ahaan shabeelooyinka. waxaa xasuus mudan in caasimadeena oo hoy u ahaan jirtay qaraxyada,aan wax qarax ahi ka dhicin 8 bilood ee udanbaysay. waa guul wadanigu ku farxo iyo 4 malyan ee dagan Mogdisho oo iyaga iyo caruurtooduba heleen amaan nabad iyo nolol taaso ah hadafka dawladeena. waa ka go an tahay dawladeena in dalkeena oo dhan lagu soo dabaalo nabad iyo dawladnimo si shacabka soomaaliyeed u noolaadaan u hormaraan.
Waa lawada arkaa in dawlada soomaaliyeed soocelisay karaamadadii caasimadeena iyo quruxdii lagu yaqiin.hay adihii iyo wasaaradihii iyo goobihii danta guud inbadan oo kamid ah dib ayaa loo dhisay waana mid u fiican qofkastoo soomaali ah in caasimadeenu dhisanto hesho amaan iyo hormar,kuwaan taa aragna waa iimaan laawayaal lawada fahan sanyahay oo cadaw ku ah nolosha umada soomaaliyeed iyo dawladnimadeena.dhanka ciidanka dawladeenu waxay ku dadaashay in ay samayso oo dhisto ciidan tayo leh oo aamin ah oo qaran waadna aragtaan isbadalka ciidanka qaranka soomaaliyeed in uu la soo noqday haybadii lagu yaqiin ee qaran,waana laga baxay siday ahaan jirtay ciidan beeleed illaahay mahadiis.
dhanka dhaqaalaha mudadaas yar dal sidaa uburbursan waad aragtaan heerka loo agaasimay dhaqaalihii dalkeena,waad aragtaan sida loo dabar gooyay musuqmaasuqii intii la awooday,tani waxay keentay in daymankii dalkeena laynaga cafiyo oo aynu ku biiray dawladaha aaminka ah halkaynu shalay ka ahayn dawlad tuugo ah oo dalkeeda iyo dadkeeda dhacaysa oo aan aamin galin.Maha waxaynu iska oranayno waa mid cad oo soomaali ka dharagsantahay. hada dalkeena lacag ayuu soo daabacayaa rasmi ah oo aynu leenahay dhawaan illaahay idamkiis waana guul soomaaliyeed iyo hormar dalkeena.
Dhanka siyaasada dawladeenu waamid dimuqraadi ah oo ah dhex dhexaad. waa mid eegaysa danaha dalka iyo dadka soomaaliyeed,maha sidii hore wax baasoo shisheeye u hogaan san oo dameeri dhaan raacday ah! dawladeenu waxay ilaalisaa sharafka dadka iyo dalka soomaaliyeed waxaa xasuus mudan in ay dhex dhexaad ka noqotay khilaafkii Xulufada suciidiga sida e-maraadka iyo Qatar waa ku faa iidnay danteenuna sidaas ayay ahayd,hadana waxaa isku dhacay oo danahooda isugu dhacay Masar iyo Ethipia dawladeenu dhex dhexaad ayay ka noqotay waa ku faa iidnay maxaayeelay danteenaa sidaa ah.iyagu waxay dawladahaas oo dhami isku hayaan iyagaa is og barina waa heshiinayaan kuma dhex milmi karo,maxaayeelay dawladeenu waxay daacad u tahay dalkeena iyo dadkeena.
Waxaynu leenahay labo aqal oo sifiican u shaqeeya, Gaar ahaan aqalka golaha shacabka oo haya shaqada qaranka tan uugu culus kuwaas oo muu jiyay dawladnimo iyo ilaalinta karaamada dalkeena shaqo fiican ayay u hayaan dalkeena waxayna lamid yihiin maanta sida baarlamaanada aduunka oo dalkooda danihiisa difaaca iyo dawladanimada. waa markii koobaad ee dalkeena la arko baarlamaan shaqo fiican qabanaaya oo dhisaya dawladnimada dalkeena waana mahad sanyihiin dhamaantood.
Dawlad waliba xiliga doorashada siday waligeedba ahaan jirtay,iyadaa soo diyaarisa qaabka doorashada xaqna u leh sidaas. Laakiin dawladihii tan ka horeeyay sidii tii shariif iyo xasan sheekh ma aysan soomarsiin sharciga dalka u yiil. Mana aysan soomarsiin oo usoo bandhigin golaha shacabka waxay jeclaayeen bay sameeyeen iyagoo xaqaray nidaamkii dawladnimo oo ahaa baarlamaanka in uu an sixiyo sharciyada doorashada. hayeeshee dawlada hada jirtaa sidaa mayeelin,waxay soomarsiiyeen golayaasha sharciga ah waliba labada aqal oo mid waliba akhriyay fahmay kadibna ogolaaday waana nidaamka dawladnimada sidaani. qaab doora sheedka dalkeena waxaa u danbeeyay oo sixiixay labadii aqal kadib Madaxweynaha qaranka waana dhamaatay.
Dalkeenu wuxuu cagta saaray nidaamka dawladnimada dimuqraadiyada iyo wadaniyada waana guul soomaaliyeed. dalkeenu meel fiican ayuu usocdaa oo ah dawladnimo hormar iyo karaamo dadkeenu helo isagoo siman. dawladeenu waxay inoo soocelisay,wixii laynaga boobay oo laynaga xaqiray hadaynu nahay shacabka soomaaliyeed,waxaas oo ah in dagaal oo gayaashii ina soomaray laga dhigo in ay qaab qabiil kuusoo xulaan baarlamanka soomaaliya,waxaana waxaa foosha xun ku taageeraayay,dawladihii iyaga hubka iyo rasaasta siin jiray ay ku gumaadi jireen shacabka soomaaliyeed.kuwii noocaa ahaa waxay dhaleen maamul goboleedyo madaxweynayaal ah oo isla sidii dagaal oogaha u adeegaaya dawlado shisheeye oo diidanba in dawlad soomaaliyeed ee dalka oo dhan hanataa dhalato. waxayna doonayaan had iyo jeer doorasho dadban oo macnaheedu yahay shacabka yaan gacantooda waxba galin oo yaysan cod dhiiban,sababtoo ah waxay doonayaan tusaale ahaan Dani iyo Ahmad madoobe in ay soo qortaan liis dheer oo jifadooda ah iyo mid ay ka qaateen lacag laaluush ah kadibna ay usoo diraan baarlamanka soomaaliyeed!
Waxayna doonayaan in sidaa ay uugu sii shaqeeyaan dawladaha shisheeye.waxaan hada ogsoonahay in dawlado carbeed sida Emaraadka iyo Masar ay heshiis kula jiraan in dawlada hada jirta laga takhaluso oo meesha laga saaro,qaab doorasheedka baarlmaanka soomaaliyeed sixiixayna la inkiro oo laga horyimaad,lana sameeyo qaab ay iyagu ku soobixi karaan taasoo isla markiiba ay ku dhawaaqayaan haday xukunka helaan in dawlada turkigu soomaaliya kaga baxdo mudo 2 usbuuc ah! Maanta waxay wadaan ee carab ufulinayaan waa intaa waa carab Turki ka cayrsanaysa soomaaliya.
Ahmed madoobe doorashadiisii waad wada ogaydeen,dad yaroo uu soo uruursaday buu meel isugu geeyay kadibna yiri sacabiya anaa lay doortee! ninkii waxaa sameeyay ayaa leh doorasho aan wax ka ogaado oo halayga talo galiyo? isagu isma arko!!! waxaa kadaran Dani oo gudi doorasho ka dhigtay jifadiisa,cidkahadli kartaana Puntland majirto waana koox uu samaystay kaasaa dawladeena Farmaajo iyo dawladeena ku haysta qaabdoorasho? isma arko isagu ee ufiirsada!!!
Dani iyo Faroole iyo Gaas iyo cumar cabdirashiid waa hal jifo hoosaad oo 22 sanadood xaaran ku haysta Puntland oo dadkii xaqoodii dhacay oo boobay.suaashaa ah waa maxay doorashada soomaaliyeed ee ay ka hadlayaan iyo cadaalada sawmaha kuwa diiday maqaamkii caasimadeena Mogdisho.sowmaha kuwa hortaagan in dalkeenu yeesho dawlad.aaway shacabka iyo beelaha Puntland xaqoodii?
Waxaan cod dheer uugu sheegaynaa shacabka soomaaliyeed,in ay xuquuqdooda u kacaan iska ilaaliyaan kuwa hortaagan dawladnimadooda,waxaana kugu filan hal caasimad hal madaxweyne hal calan dadka soomaaliyeed waa siman yahay mana doonayno maamul goboleed qabiilaysan sidaa Puntland oo ku darsaday dikteeytarnimada u adeegid shisheeye.waxaa waajib ah in dadka cadawga ah xoogaga wadaniyiintu beegsadaan sharcigana mariyaan.soomaaliya dib cid uugu celinkarta dagaal ooge majirto waa dawlad waana dhaqaaqday jifada Puntland soomaaliya waxay kayihiin dhibic waana soo dhamaatay xiligii ay lugooyn jireen dadka iyo dalka soomaaliya.

Yusuf Omar
mashruuc5@hotmail.com