UN-Habitat oo $33.3 m u qorshaysay 20 dal oo ay Soomaaliya ku jirto.

Mashruuc Malaayiin doollar ah oo lagu caawin doona kuwa ugu nugul bulshooyinka ku nool Soomaaaliya iyo 19 kale ee Afrikaanka ah, gaar ahaan hal bilyan oo qof ee ku nool goobaha isku raranka ah iyo deegaanada aan rasmiga ahayn ee adduunka oo dhan si ay ula tacaasho CVID-19 ayaa waxaa bilaabay Qaramada Midoobay. Barnaamijka  dib u Dejinta (UN-Habitat).

Adduunku waxa uu ku nool yahay xaalad aan hore loo arag iyada oo COVID-19 uu sii faafayo,waxaana tobanaan kun ay naftooda ku waayeen xanuunkaan halka in kabadan 200 oo dalna ay dhibaatadu saameysey. Dhowr bilood gudahood, masiibada ayaa beddeshay habka aynu ku nool nahay, shaqada, safarka iyo isku xirnaanta bulshada.

Magaalooyinka adduunka guud ahaan waxa ay si dhakhso leh si ula falgalaan dhibaatadan binaadanimo sida ay wax uga qabtaan talaabooyinka muhiim ah si loo badbaadiyaan dadkooda, loo hakiyo aafada, xasilloonida iyo soo kabashada aduunka.

“Si wax looga qabto dhibaatada, UN-Habitat waxa ay bilaabeysaa Qorshe Jawaabeed Deg deg ah oo COVID-19 oo loogu talagalay 64 dal oo diiradda saaraya tallaabada deg degga ah ee meelaha saboolka ah iyo meelaha dadku ku badan yihiin” ayaa lagu yiri war ka soo baxay UN-Habitat.

In kabadan 95% cudurka coronavirus ee adduunka ayaa laga soo sheegay meelaha magaalooyinka ah in kabadan 210 dal oo ku dhow 1,500 magaalo. Dadka ku nool degaanadaa aan rasmiga ahayn waxa ay gaar ahaan halis ugu jiraan sidii ay ugu noolyihiin xaalado ciriiri ah, hoy la’aan iyo adeegyo aasaasi ah sida biyaha, fayadhowrka iyo inbadan oo kamid ah waa shaqaale aan rasmi ahayn oo naftooda ku maareya maalinba maalinta xigta. Tani waxa ay mid adag ka dhigaysaa in la hirgaliyo tillaabooyin lagu gaabin karo gudbinta noocan ah fayriska.

Ururka dib u dajinta aadamiga waxa uu lashaqeeyaa howlwadeenada dhulka oo ay ku jiraan barasaabyo, gudoomiyayaal, gaadiidleyda,  adeeg bixiyayaasha, haweenka, dhalinyarada, ururada bulshada iyo ururada samafalka si ay si deg deg ah ugu soo gudbiyaan qorshaha waxqabadka $ 72 milyan ee qaarada Afrika, Dowladaha Carabta, Aasiya Pacific, iyo Latin Ameerika iyo Jasiirada Caribbean.

“Taageeradan waxa ay sii xoojin doontaa saameynta dadaallada socda ee ay wadaan dowladdaha dhexe iyo kuwa maxalliga ah, bulshada iyo hay’adaha kale ee Qaramada Midoobay. Shuruuda maalgelinta ayaa dib loo cusbooneysiin doonaa si loo fududeeyo baahiyaha jira” ayaa lagu yiri bayaanka.

In kabadan 70 boqolkiiba taageerada waxaa loo adeegsan doonaa in lagu caawiyo dadka degan goobaha  aan rasmiga ahayn si loo wanaajiyo helitaanka biyaha iyo fayadhowrka, kor loogu qaado wacyiga ku saabsan COVID-19, iyo dadaallada lagu taageerayo ka hortagga dadku in ay hoy la’aan noqdaan iyagoo siinaya hoy kumeelgaar ah ama howlo dakhli abuur kale ah. Xaqiijinta safarka nabdoon iyo dib u soo celinta dhismayaasha si looga takhaluso Xanuunka Coronavirus.

“Si loo hubiyo in jawaabaha magaalooyinka, sida bixinta biyaha, cuntada, guryeynta, adeegyada caafimaadka iyo hab-nololeedkaba, lagu bar-tilmaameedsado meelaha ugu nugul uguna khatarta badan, UN-Habitat ayaa ku caawin doonta xog uruurinta” ayaa lagu yiri bayaanka Qaramada Midoobay.

Wadamada ka hooseeya Saxaraha Afrika, oo ah gobolka haatan cabsida ugu badan laga qabo, ayaa laga bilaabay mashruuc $ 33.3 milyan ah. In kabadan boqolkiiba 60 dadka reer magaalka ah waxa ay ku nool yihiin deegaanada aan rasmi ahayn waxaana hada ay qarka u saran yihiin khatarta COVID-19 iyo sidoo kale saameynta xanuunka ee bulshada iyo dhaqaalaha.

“Jawaabta deg-degga ah ee UN-Habitat ee Afrika waxa ay mudnaanta siineysaa isku-duwidda isu-diyaarinta xaaladaha degdegga ah iyo jawaabaha; talo farsamo iyo aalado internetka ah oo loogu talagalay magaalooyinka; hoggaamiyeyaasha maxalliga ah iyo bulshooyinka” ayaa lagu yiri bayaanka.

Mashruuca, UN-Habitat waxa uu taageeri doonaa 20 dal oo ku yaal qaaradda Afrika, isagoo mudnaanta siinaya isku-duwidda isu-diyaarinta xaaladaha degdegga ah iyo wax ka qabashada, wanaajinta helitaanka cuntada iyo adeegyada aasaasiga ah oo ay ku jiraan biyaha, fayadhowrka, nadaafadda, iyo kobcinta meheradda. Wadamadan ayaa kala ah Angola, Burkina Faso, Cabo Verde, Cameroon, DR Congo, Ethiopia, Gambiya, Ghana, Guinea, Guinea-Bissau, Kenya, Mozambique, Nigeria, Sao Tome and Principe, Somalia, South Africa, South Sudan, Tanzania, Zambia iyo Zimbabwe.

“Iyada oo masiibada ku habsatay dhaqaalaha adduunku galay hoos u dhac caalami ah, UN-Habitat waxa ay diiradda saareysaa siyaasadaha iyo tillaabooyinka lagu yareynayo saameynta bulshada deegaanka iyo dhaqaalaha ee COVID-19 waxayna la shaqeyneysaa isbahaysi ka kooban hoggaamiyeyaasha bulshada” ayaa lagu yiri qoraalka.

UN-Habitat waxa ay si dhow ula shaqeyneysaa nidaamka Qaramada Midoobay ee dalalka iyo heerarka caalamiga ah ee wax ka qabashada masiibada waxaana ay taageereysaa seddexda talaabo ee lagu cadeeyay warbixinta Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay: Mas’uuliyad Wadaagga, Wadajirka Caalamiga: Ka jawaabista Saamaynta dhaqaalaha COVID-19.