Haba lagaa qariyee, Annigu waa kuu qoraa!!! (Waqtigii Somalidu ey xakumi jirtay Dalka Hindia).

Hor dhac:

Waqtigii Somalidu ey xakumi jirtay Dalka Hindia.

Haye, ma shakisay, been miyeey kula noqotay, Horaa Taariikh khaldan oo been ah laguugu Cabeeyay, Marka Runta ayaa ku dhibee. Waa dhab in Somalidu Hidiya ey xakumi jirtay.

waxaa Dugsiyada laguugu dhigay been aheyd in Vasco da Gama uu helay Africa. Yaab? Ma isagaa la helay mise isagaa wax helay, iyo Taariikhda la been abuuray ee Amriko vacsbuuji iyo Colombus. Sida ku cad Buugi “Global History of a Man” ee Dugsiyada Lagu dhigi jiray. Runtii, Kumanyaal sanno ka hor ayaa Dadka Madoobi sahamiyeen Amerika, waxa ey soo heleen qaaradaha la yiraa Yurub iyo Australia. Adigana waxaa laguu sheegay in Adiga lagu helay. Arrintaa iyo sida Jaziiradaha “Maldivis” ey islaamka ku gaarsiiyay Boqortooyadii Ujuuraanku, iyana Qoraalada dambe ayaan uga hadli doonaa. Inshaa a Allaah.

Xukunkii Somalida ee Hindiya

Sahamiyihii. Marco Polo markii uu tagay Boqortooyadii “Pandyan” ee Hindia Sannadkii 1288. Waxa uu yiri: Dadkaasii Ilaahyada ey Caabudaan iyo Wadaadada Diinta Sawiradooda ama Sanamyadoodu waxa ey lahaayeen Midibka Madowga , Sawirka Sheydaankuna waxa uu ahaa Midabka Cad ee u eg Barafka .

Taa oo ka bedelan sida Reer Yurub ey u medebeey Jireen Sheeydaanka oo Madow ey ka dhigi jireen iyo Sanamyada ey caabudaan oo Midab Cadaana ey siin jireen. Dhinaca kale 1000 sanno ka hor intaan Giriiga iyo Romanku ilbixin ayaa Rag iyo Dumar madoobi ilbaxnimo ka dhiseen “Indus Valley’ waxa eyna ahaayen African.

Sida ku qoran Buuga “Afrocentrism: Myth or Science” ee uu qoray Dr. Clyde Winters, oo ka kooban 343 pages. Waxa uu leeyahay Dad ka tagay Geeska Africa oo uu u maleeyay Ethiopian ama Reer Punt, ayaa xakumi jiray Hindia kuwaa oo loo yaqiin “Naga” Dadkaasi waxa ey ahaayeen kuwa Fallaaraha isticmaalo iyo Kaluumeysato sida laga ogaan karo dhaqankii 500 BC. Naga waxa ey ahaayeen Badmareeno. Dadka Tamilka ayaa iyana ahaa kuwo dagaalka jecel oo Fallaaraha ku dagaalo. Waxa eyna xakumayeen qeyba badan oo ka mid ah Hindia, Sri Lanka iyo Burma. Magaca “Aryans” waxaa loo yaqiin kuwii Nus Dad ka ahaa Nusna Abeeso.

( Haddii aad Akhrisay Buuga “ Al Malaaxul Qariiq” Badmareenkii Baddu qaaday Markii uu tagay Dhulka Punt Land ,sheekadii Boqoradii maska aheeyd, waxa ey shaabahdaa Qofka qeyb ka ah Abeesada ee Hindidu caabudaan, waxa eyna wada ahaayeen isku waqti muddo qiyaastii laga joogo 3000-5000 sanno)

Fiiri Taariikhda “Boqor Cambar’ waa Magac Somali ah, oo xakumayay deegaanka Ahmadnagar Galbeedka Hindia iyo Sidii uu xukunka ugala wareegay Boqorkii Mughal ee Xakumayay waqooyiga Hindia, dib u akhri taariikhda illa 1300 Sanno Dhalashadii Nabi Ciise CS ka hor.

Qoraagu waxa uu leeyahay, Naga waxa ey ahaayeen Dad “Kushitic” ah kana yimid Dhulka Punt, sababta oo ah Dadka Reer Punt ee Puntiyiintu waxaa ey ahaayeen Badmareenadii ugu caansanaa Caalamka waqtigaa.

Qoraaladii hore ee “Kemetic” waxaa ey sheegayaan in punt landers kii hore ey lahaayeen Dekadaha Adulis, Hamasen iyo Tekaru. Guud ahaan waxaa la yiraa Ilbaxnimada Hindia waxaa Asaasay Dad madoow, Kutubadii hore ee Diimaha Hindia waxa ey Caabudaan oo ey Barakeystaan waxaa ugu weynaa Shiva oo Muuqaal ahaan aad iyo aad u Madoobaa. Fiiri Sawirada Hindiya yaal ee muujinayo Dadkaa iyo xiriirka kala dhexeeyo Somalida iyo Dadkii Geeska Africa oo Hindida Laftoodu ey ku leeyihiin Dadkii na xakumi jiray halkaa ayeey ka yimideen. ( F.S:1-13).

Sida Taariikhda ku cad, Qisooyinka Boqoraydii Punt, Dalkii Abeesadu xakumeeysay , iyo Dad Muuqaalka Africa leh. Anniguba waan ku soo arkay Dadkii ey ku sii fiday Diintaa oo ka horeeysay Waqtigii Nabi ciise ,taa oo muujinee Saameeynta Dhaqamadii hore ee punti ey ku lahaayeen Hindiya, loona yaqaan qaarkood Qabiilada Siddii ( F.S: 14-15)

Boqortooyadaa Hindiya xakumeeysay ee aheyd Dadkii Geeska Africa ma Ethiopian ayey aheyd mise Somali?.

Waqtiiga oo ahaa dhowr kun oo sanno dhalashadii Nabi ciise CS ka hor , ilbaxnimada kaliya ee jirtay waxa ey aheyd tii Somalida sida ku cad Qoraaladii Faraacinada sida “xatab shuud
“. waqtigaa oo uu xakumayay Boqor Baraxoow, somalida oo dhamina ey deganeed dhulka Punt. Tan kale Boqortooyada qabsatay Hindia waxa lagu sheegay Dad dagaal yahano ahaa, Ethiopia Dadkeedu qof qof uma aheyn Dagaal yahan, ee Boqoradoodii Dambe oo gacan ka helayay Gummeysigii reer Galbeedka ayaa u adeegsan jiray Dagaalo diimeed .

Boqortooyada Hindia xakumeeysay waxa lagu sheegay in ey asalkoodii ahayeen Kaluumeysato iyo Badmareeno caan aha, Ethiopianku Ma aheyn Badmareeno iyo kaluumeeysato midna. Ethiopia waxa ey bililiqeeysanee Taariikhdeeni sida ey u bililiqeeysatay Dhulkeena iyada oo la kaashanee walaalaheeda Reer Galbeedka ee Kirishtaanka la ah.( F.S: 16-22)

Adigana Maskaxdaada haddii Been hore lagu cabeeyay Xaqiiqda Raadi, Dad ayaa Alla kaa dhigaye. Horaa loo yiri: ( Haddii aad rabtid in aad Dad Gumeeysatid Taariikhdooda Baa’bi). Somalida intii ey Taariikhda Dhaxdeeda ah Been isaga sheegeeysay ayaa Guud ahaan Taariikhdeedii been looga sheegay.

FG: Aan intaa kaaga soo koobo, waan ogahay Somalidu Akhriska ma jeclo. waan ogahay ,Xaqiiqdani weey kugu adagtahay in aad Aaminto, horaa Maskaxdaada laguula isticmaalay. Arrgtidaada Xur ayaad u tahay, wixii aan ka khalday ka sax.

Qore: Yahya Amir