MADAXWEYNIHII URURKA SIYAASIGA AH EE AHLU SUNA WALJAMAACA OO DANI SIIYAY SALDHIG AY KA DUULAAN IYO DAKAD HUBKU UGA SOO DAGO

Madaxda usaraysa ururka siyaasiga ah ee ahlusuna wal jamaaca,ayaa gaaray dhawaan caasimada Puntland ee Garoowe. magaalada dhuusamareeb oo ah caasimada maamul goboleedka galmudug ayaa lagu doortay  madaxweyne galmudug oo ay udoorteen sheekh shaakir waxayna ahlusuna waljamaaca rumaysan tahay in ay tahay dawlad goboleedka galmudug hogaankeeda siyaasadeed.
Dhawaan ayaa shacabka Galmudug ay doorteen madaxweyne Qoorqoor oo dhawaan xafladii caleema saarkiisu dhacayso,kaasoo ah madaxweynaha sharciyan  ay u aqoonsantahay dawlada fadaraalka ee soomaaliyeed in uu yahay madaxweynaha rasmiga ah ee maamul goboleedka galmudug. waxaana soomaaliya ka dhamaaday xiligii fawdada ahaa ee nin walbaa madaxweyne sheegan jiray iyo hab dhaqameedkii dagaal oogayaashii xafadaha Mogdisho ukala xiraan jirtay ama gobolada dalku.
Madaxda urur siyaasadeedku waxay cadeeyeen oo dawlada iyo shacabka soomaaliyeed u cadeeyeen in ay tanaasuleen,kana baxeen sheegashadii madaxweynaha maamul goboleedka Galmudug ee ay si iskood ah isugu magacaabeen oo baal marsan hanaanka dhisida maamul goboleed kamid noqonaaya dawlada fadaraalka soomaaliyeed.
Waxay madaxdu u duseen si dhuumaalaysi ah,maamulka Puntland oo soo dhaweeyay siiyayna saldhig ay dib isugu uruur sadaan oo ku dhistaan ciidan xoog leh oo rabshayn kara xasiloonida iyo daganaanshaha maamulka galmudug iyo guud ahaan gobolada dhexe ee soomaaliyeed.
Waxaa hore loo ogaa in ururku uu xiriir lalahaa dalal shisheeye,oo uu wayadan danbe maal galin siin jiray e-maraatka iyo sucuudiga.Madaxweyne Dani ayaa isagu ah dilaalka u dhaxeeya E-maraadka iyo urur siyaasadeedka ahlu suna waljamaaca oo raba in ay dib u qabsadaan galmudug. Puntland ayaa dakadaheeda loo soomarinayaa hub iyo dhaqaalaba ay bixiyeen dawlada E-maraadku oo loo soo dhiibay rag ganaacsato ah oo soomaaliyeed.
Shacabka Puntland ayaa,walwal wayn ka qaba,jabhadan cusub ee lagu dul dhisay. waxayna Puntland noqonaysaa goob dawlado kala wata dad soomaaliyeed ay ku hardamaan. dhanka kalana waxaa cadaatay wixii soomaalidu hore u tuhun sanayd iyo gaar ahaan shacabka Puntland oo ahaa in Puntland ay caqabad hortaagan tahay dawlada soomaaliyeed. waxayna Puntland horseed ka noqotay in ay ku marti qaado cidkastoo carqaladaynaysa,dawladnimada iyo xasiloonida dalka soomaaliyeed. waxayna abuuraysaa Puntland furimo colaadeed iyo rabshado sababa in dalka aan doorasho ka dhicin 2021.
waxay Puntland khatar ku tahay geedi socodka nabada iyo hormarka ay wado dawlada dhexe ee fadaraalka soomaaliya. Dani oo ah nin lacag uruursi u jooga Puntland ayaa beeciyay masiirkii shacabka oo iib geeyay. waxa uuna galiyay Puntland khatar aysan ka bixi karin hadaysan dagdag isu daba qaban.wuxuu col kala dhex dhig is yiri  xiriirka wanaagsan ee shacabka Puntland ay laleeyihiin dawlada fadaraalka ah iyo taageerada ay u hayaan markuu irdihii ka xirtay dawladii fadaraalka ahayd cidkastoo cadaw u ahna soo dhawaystay taasoo soo dadajin karaysa in dawlada fadaraalku ka qaado talaabadii ku haboon.
Sida xeerka iyo nidaamka dawladnimada fadraalka ahi qabo,waxay dawlada dhexe ee fadaraalku ciidan u diri kartaa dawlad goboleedkasta oo kamid ah fadaraalka,haday jirto arimo amaanka dalka wax u dhimaaya,iyo haday jirto cid dawladu ay doonayso in ay soo qabato oo ku dhuunta dawlad goboleed kamid ah fadaraalka. hadii dawlad goboleed qariyo oo durba soo dhiibi waayo cid dawlada dhexe ee fadaraalku doonayso,xaqbay u leedahay dastuuri ah in ay ciidan fadaraal ah usoo diraan,soona xiraan ninka madaxweynaha ka ah maamul ama dawlad goboleedkaas. waa in lafahmaa shariciga dalku fawdo ma aha.
Dhibka uugu wayn ee asiibay Puntland oo maanta godoon siyaasadeed ku jirta,ayaa ah qaabka dhaxal ahaan iyo kaltanka anagaa leh doorkan oo keentay isaga in uu noqdo madaxweyne taasoo meesha ka saartay cidii u qalantay hogaaminta Puntland. sidaa daraadeed Puntland madaxweyne laguma dooran ee xeerkii jifo nimo ayaa lagu doortay,suaashu waxaa weeye nin aan lahayn siyaasad iyo karti hogaamineed iyo xataa wax u dhaw haduu dhaxal ku yimid hadee wax laga fishaaba awalbuusan jirin.
Meesha maamul iyo madaxweyne kuma haysaane,khatar yuusan idin galin iyo dhib aan loo baahnayn,shacabkuna uma baahana in uu wareero waxa uu leeyahay dawlad fafaraal ah oo dhexe oo dhisantay,tanoo kasaaraysa soomaaliya dhibka iyo dawlad la aanta mudo nusqarni ah ka jirta. shacabka Puntland dawladnimaa deeqda iyo soomaalinimo,waana in ay qortaan ciidanka qaranka ee dawlada fadaraalka kana qayb noqdaan difaaca diinta iyo dadka iyo dalka soomaaliya.
qabyaalada iyo danaystaha iyo eexda iyo tuuga iyo shisheeye raaca dawladnimaa looga baxaa iyo qaranimo soomaaliyeed, shacabka puntland iyo shacabka soomaaliyeed guud ahaanba hayska hor leexiyeen nin kastoo diidan dawlad xoogleh oo hanata guud ahaan soomaaliya sugtana xuduudeena cir iyo dhul iyo bad. waxaa fool xumo iyo ceeb weyn ah,in Dani shir qaban qaabiyay hadafkiisa oo dhamina yahay,in beesha caalamku usoo shubto dhaqaalihii uu shirkaa uu ku qaban lahaa taasoo loo shubay!! nin ragi waa ogyahay doqona loo sheegi maayo soomaaliya rag waxaa u bartay ayaa lugooyay oo aan rabin in lahelo dawlad soomaaliyeed. waxaase hoogay nin hagraday dhulkiisa.
Yusuf Omar