MADAXWEYNE CALI MAHDI OO KU BAAQAY IN DALKU UBAAHAN YAHAY DAWLAD DHEXE OO XOOGLEH KANA BAD BAADAY SHIR QOOL


Waxaan halkan ku cadaynayaa hadalada qaran iyo dawlad dhiska ah ee dhaxal galka ah ee Mudane cali mahdi khudbad gaaban ka sheegay shirkii Beesha Mudulood ku marti qaadeen, hadala daas oo shabakada maafiyada caalamiga ah ee xasan sheekh hogaamiyo ay baraha bulshada ugu faafiyeen fasiraad khaldan iyo warkiisii oo la jarjaray oo in yar laga soo qaatay si sumcadiisa loo dilo beesha MUDULOODNA loo ceebeeyo, shakina loo kala dhex dhigo beesha MUDULOOD iyo dawladooda.
Mudane Madaxweyne hore Cali Mahdi ayaa lagu macsuumay shir uusan lasocon si hoose iyo si cadba isagoo loo keenay war qadii macsuunka. Mudane Cali ayaa way diiyay macnaha casuumada waxay tahay? waxaana loo cadeeyay in ay tahay shir uu shiraayo beel weynta MUDULOOD. Cali ayaa waydiiyay sida uu isagu afkiisa inoo gasheegay hoosna aad iyadoo dhagaysi ah iyo muuqaalba aad ka arki doontaan wuxuu yiri cali “Hadaad shirtaan shirkiina maxaa ka soobaxaaya? maxay se tahay u jeedadiinu?Hadii mudulood ayaa shiraaya dhagata  soomaali ku qaadato, waxay filaayaan oo laga sugaayaa in uu ka soo baxo wax weeyn oo weeyn oo weeyn, waa in uu noqdaa go aan qaran,dawlada u shaqeeynaaya, dadnimadooda u shaqeeynaaya,soomaali u shaqeeynaaya waa in uu ka soobaxaa”  Mudane cali mahdi ka weeyn qabiil qaranimo ayuuna ka hadlaayaa khabiirkaas weyn ee soomaaliyeed run buuna sheegay iyo wanaag soomaaliyeed.
Mudane cali mahdi waa nin weyn waayo arag ah ilbax ah,waxbadana og oo dalkeena soomaaliya ku saabsan. wuxuu fahan san yahay waxa soomaaliya u baahan tahay in ay kaweyntahay qabiil shiray ama hanoqoto mudulood,ama hanaqoto hawiye iyo dir iyo daarood iyo raxan weeyn iyo jareer weyne iyo banaadiri qabiilkasta oo soomaaliyeed ama waxa ay uugu yeereen waayadan danbe 4.5 ama 5 dhahoo ay kakoobantahay soomaalidu qaabka qabaa ilka guud ahaan.
wuxuu cali fahan san yahay in qabiil kaligiis uusan noqon karin qaran waxaana hadaladiisa kamid ah, taariikhda galay cali wuxuu yiri” MUDULOOD qaran kaligiis ma noqon karo,wuxuu qaran ku yahay midnimo soomaaliyeed iyo dawlad nimo” cali wuxuu cadeeyay MUDULOOD waa qaran laakiin wuxuu sharaxay sida uu qaranku yahay iyo sida uusan qaran ku ahaan karin wuxuuna yiri cali isagoo sii wada hadalkiisa ” MUDULOOD qaran ma noqon karo kaligii soomaali oo wada jirtuu qaran ku yahay,soomaali oo walaal ah ayuu qaran ku yahay, dawladnimuu qaran ku yahay” waana runtii Mudane cali oo dadka baraaya wadaniyada iyo dawladnimada. hadalka madaxweyneheenii hore Mudane cali mahdi waa mid wax taraaya oo dhisaaya qalbiga qofka wadaniga ah kana nixinaaya oo jabinaaya cadawga gudaha ah ee midabkeena leh soomaalina inala ah laakiin ka siixun gumaystaha iyo dawladaha shisheeye ee cadawga inoo ah.
wuxuuna u jeedaa qabiil ma noqdo qaran,waana runtii.  Mudane cali oo shacabka soomaaliyeed iyo beesha mudulood gaar ahaan khibradiisa dawladnimo u faa iidaynaaya ayaa timaamay qiimaha ay leedahay dawladnimada oo laga danbeeyaa dhawrida sharciga iyo kala danbaynta nidaamka inoo dhisan ee dawliga ah wuxuu yiri Mudane cali “MUDULOOD waa shiraayaa si sharci ah ayuu u shiraayaa,si sharci ah ayuu ku waydiisanayaa shirkiisa” Waxaana sida uu cadeeyay uu maqlay ayaamahaan war leh mudulood mashiri karo. wxuu ina barayaa hadlkiisuna yahay shir fowdo dalkaani uma baahna oo aysan dawladu ogooyn waana nidaamka dal walba ka jira in cidkastoo shacab ah oo shiraysa la ogyahay  iska dhaaf beel weyn shiraysee wadamada reer galbeedka ee ku faana dimuqraadiyada iyo xoriyada waxaa sharci ka ah dalalkooda haday shirayaan 10 qof waa in ay soo war galiyaan dawlada hay adaha qaabilsan shirkaas iyo u jeedadiisa hada waa tobon qof oo kaliya.marka Mudane cali waa nin ka horeeya intabadan bulshada soomaaliyeed hadaad fiiriso xaga ilbaxnimada waana nin duna da lasocda iyo nidaamka dawladniamda .Hadaynu soomaali nahay waa in aan sidaa mudane cali oo kale wax ka baranaa oo kabaxnaa badawnimada iyo fawdada wadanka sharcigiisa la fawdeeynaayo oo aan u dhaqanaa sida aadamaha tiigsaday ilbaxnimada iyo dawladnimada. Cali wuxuu inabaraayaa mudulood iyo beel walba xaqay u leedahay in ay shirto laakiin sifo sharci ah in la maro waaye. waana runtii.
Mudane cali oo beesha MUDULOOD iyo Soomaaliba uuga digay kana diiday in dib danbe dalkeenu ugalo dagaalo sokeeye,isagoo fahan san xanuunkii iyo dhibaatadii iyo burburkii iyo qaran jabkii inagu dhacay hadaynu nahay soomaali  waxa uuna hada og yahay mudane cali in MUDULOOD la rabo in dab la gasho ay dad dhib uugu gaystaan iyagana dhib weyni soo gaaro taasoo hore loo soo arkay wixii khasaare laga dhaxlay ee naf iyo maalba burburay marka waxa uu u digayaa oo baraarujinayaa shacabka uu u khudbaynaayo Khabiir cali wuxuu yiri “Waligeeyn kuma talineeyno,waligeeyna naga maqli maysiin, idinku la talin mayno in dagaal sokeeye dalkeen dib  danbe uugu soo noqdo,dagaal sokeeye oo danbe dalkaan in uu dib uugu soo noqdo ma laydinku horkaacaayo mana aqbalayno”
Mar uu cali kahad laayay dawladnimada iyo waxa soomaali maanta u baahantahay waxa uu yiri Mudane cali “Qabiil calan meel katagtay iyo inta fadaraal  wax lagu maamulaayo  qaran soomaaliyeed oo xoog leh cirkaasu inoo jiraa,inta cirku noo jiruu noo jiraa,yacni mida hada lagu leeyahay fadaraale ethiopia aa iskaleh Malas sanaawi aa iskaleh,Anagu waageenii waa ku diidnay, waa ku diidanay magacii aa laga badalay Nairobi aa lakeen fadaraal,Soomaaliya fadaraal waxaa loo keenay in lagu burburiyo oo qaran danbe oo xoogleh in uu san ka dhalan soomaaliya”
Markuu Mudane cali warkaan yiri waa ilmeeyay,xasuus fog oo dheer baana galay anigoo ah wadani soomaaliyeed oo dhulkaan leh,maxaayeelay,waxaynu nahay isku diin,isku diir,isku isir,isku af,isku dal,isku dad,markaasaa laynaga dhigay sida khabiirku sheegay qabiilooyin kala fadhiya oo calamo taagtay oo layiri fadaraal baa tihiin si meesha looga saaro xoog soomaaliyeed oo midaysan dalkana difaaca. run buu sheegay Mudane cali madaxweyne heenii hore oo inoo tilmaamaya midnimo iyo in aan taageero dawladeena oo dhisano ciidan xoogleh. qabiil qaran manoqdo ayuu cali ina leeyahay waana qaadanay taladaas qaaliga ah.
SHIRQOOLKA MADAXWEYNE HEENII HORE MUDANE CALI LALA DAMCAY EE UU KA DABAASHAY
  Madaxweyneheenii hore Mudane cali mahdi,ayaa la damcay in magaciisa ay wasakheeyaan laba madaxweyne oo BUKA kuwaas oo ku xiran SHabakada maafiyada ah ee heer caalami ee Xasan sheekh hogaamiyo. xasan sheekh dana uumahayn waxna waligii uma qaban Beesha Mudulood kooxa haas maafiyada ah ayuu kamid ahaa hadana kamid yahay,shir qoolkuna wuxuu ahaa mid larabay in sumcada mudane cali mahadi lagu wax yeeleeyo isla sidii shabakada maafiyadu ay sharafkii uuga dileen sharafkii iyo in uu markale ka soo dhex muuqdo shariif siyaasada soomaaliya. maxaayeelay shabakada maafiyada ee xasan hogaamiyo waxay aamin santahay in shariif sababay in farmaajo soo baxay!! markaa si horornimo iyo bahalnima ah ayaa shabakadu weerar uugu tahay in ay sumcad  disho siyaasi kasta oo kasoo jeeda beesha Mudulood,waana xasad iyo cadawnimo tii u danbaysay shaydaan baana u wax yooday.
shabakada maafiyada ah markay macsuumayeen Mudane cali mahadi,khiyaano ayay ahayd iyo shirqool,laakiin markuu si wadaniyad leh u hadlay oo an facaysa soomaaliya iyo dawlada hada jirta intaba,waxay bilaabeen Xasan sheekh iyo kooxdiisii in ay goo gooyaan cajalkii laga duubay,oo ay soo saareen baraha bulshadana soo galiyeen warkii Madaxweyne cali mahadi oo wixii wanaag ahaa laga reebay waxbadana laga badalay warkiisii yaabka la arkay!! halkan hoose ka daawo warkii Madaxweyne cali mahadi oo dhamaystiran markaas ayaad fahmaysaa shir qoolka cali loo dhigay ee uu ka dabaashay.
Cali mahdi waa oday soomaaliyeed,raba nabad iyo xasilooni in soomaaliya hesho raba in dawlada la garab istaago si buuxda,raba in dalkeenu yeesho dawlad xoogleh. waxaan ka xumahay in lagu been abuurto si xuna loo turjumo,beesha muduloodna dad u ciil qabo oo jiran ay isku dayaan in ay ka horkeenaan dawladooda ay taageersan yihiin iyo shacabkooda soomaaliyeed. Mudulood soomaali hada ma baranayso waa dad nabadeed jecel dawladnimada iyo wada noolaanshaha waana laya qaan dadka soomaali ka dagi waysay ee dawlad diidka ah. Mudulood ka weyn fawdo iyo dawalad diidnimo taas dadaa leh ee maxaa loo dhuumanaa!!  cidii rabto wakaas farmaajo hala aado hee!!!!.
Halkan kadaawo oo fahan xaqiiqada qudbadii mudane cali mahdi ee xasan iyo kooxdiisu jarjareen soona bandhigeen si loo dhaawaco sharaftiisa iyo tan beel weynta mudulood.xaqiiqda ogoow cali ku saabsan khudbadiisa oo xiriirsan saxna ah. siaasha ayaa waxay tahay xasan sheekh iyo xulufadiisa oo aan wax rajo ah ku lahayn in ay soomaali horyimaadaan,dadkuna fahmay waa kee kan wax isku falaaya oo meel ay kuwaasi joogaan oo danbe tagaaya? waxaase la yaab leh in dadka qaar aysan fahan sanayn qaabka maafiyadu u shaqayso iyagoo moodaaya dad caadi ah!!
Yusuf Omar