Xog wadaag. ( Muhim ah). Q-3aad(Wax ka ogow Tariikh Muhiim ah).

Hordhac:

Xogtaan Somalida, CIA-du waxaa ey Xog Sireedkeeda ku keydisay Muddo Laga Joogo 70 Sanno. (1950) waxa eyna ogolaatay in Dadweynuhu aqrisan karo 49 Sanno kadib Sannadkii (1999)
.
Qoraalada & Su’aalaha ku dhaxjiro Calaamadda ((……)), ma ahan Qoraalkii asalka ahaa ee aan tarjumay, Tarjumidu waa Qeeybta aan ku xirneeyn ((….)) waa su’aalo Adiga aan ku weeydiisanayo in aad iiga jawaab.

CIA-RDP 82-00457R005400110. Date : 11 July 1950 ,Page 2. ——- (F.S: 1aad)

Subject: SYL, Ethiopia, Franch and Italian.

25X1X-1. In kasta oo SYL ey ku sii xoogeysaneysay Jabuti illaa waqtigii la aasaasay SYL, weli wax dhibato ah ma abuurin, Xubnaha SYL ee ka yimaad dhinaca Somali land si joogto ah ayeey u yimaadiin Jabuti, waxa eyna la kulmaan Madaxda Bulshada Reer Jabuti.

Maamulka Faransiiska ee Jabuti, waxa ey qorsheeynayaan in SYL loo ogolaado in ey Xafiis ka furtaan Jabuti, Sabatu ma ahan in Faransiisku rabo SYL, laakin waxa u suura gali weyday in uu wax ka ogaado shirarka qarsoodiga ah ee SYL, Haddii Xafiis loo furo waxaa suurata gal ah in Shirarkooda iyo dhaqdhaqaaqooda lala socdo.

25X1X 2- Xisbiyada SYL iyo SNM ( Somali National Movement, Labaduba kuma tiirsano cid Dibadda ah oo ka baxsan Somalida.

(( Maanta, haddii waqtigaa 70 Sanno ka hor sidaa naloo dersinaya, Maanta mexeey kula tahay? Xafiisyada Badan, Khubarada wasaaradaha ,Xalane iyo NGO-yada Nalaga dhax furayo, ma dan Somaliyaa mise Xogteena iyo dhaqdhaqaaqeena ayaa lagula socdaa? shalay waxaa la yiri: Somalidu kuma tiirsano cid dibadda ah,maantana? ))

Sirta CIA –da ayaa leh: Waxaa jiro Xubno aqoon leh oo Somali ah oo qaarkood ey qaateen Diinta Kirishtaanka oo ka qeyb qaadanayo in Somalidu qaadato Xuriyad ama Maxmiyad Xadidan, in kasta oo ey dareemayaan in Somalida kale eynan soo dhaweeyneyn.

(( Maanta, haddii waqtigaa Somali Diin kale leh naloo soo dusiyay, maanta Masuuliyiinta Kitaabka ku wada dhaaratay mala hubaa, Qaarkoodna Tababaro, Dardaaran iyo Jinsiyado Gaar ah la siiyay? ))

SYL iyo SNM waxaa u qorsheeysan in ey midoobaan Sannad guduhii oo ey hal hogaan yeeshaan.

(( Maanta, mala ogolyahay in ey midoobaan Gobaladu oo ey hal Hogaan yeeshaan ))

25X1X 3- Ingriisku SYL ayuu xiriir la sameeysanayaa, iyada oo loo marayo Qunsulkooda Adis Ababa, Lt.Col. A.T. Curle iyo Brigadiar R. H. Smith iyo Saraakiil kale oo Somaliya joogto. Ingriisku waxa uu ka noqday in uu SYL u dhaxmaro Talyaaniga Maxmiyadiisa 1950-ka, Laakin weli Ingriisku waxa uu ku tiirsan yahay, oo uu sameeystay Talyaani Madaxbanaan oo Lacag badan uu siiyo iyo kuwa hore ugu shaqeyn jiray SYL oo Xogheeyno & Liaison uga ahaa ,si ey ugu hagaan Howlaha iyo Hogaanada Xafiisyada ee Mustaqbalka sida Ingriisku rabo.

(( Maanta, Amaa naloo soo diray Ajaanib Lacag badan la siiyo iyo Somali Xogheyno ahaa, si ey ugu hagaan Mustaqbalka Somalida, sida uu rabo kan soo diray? ))

Haba yaraatee ma jirin, si loo ilaalin karo dhaqdhaqaaqa Siyaasadeed ee ka socdo Xadka u dhexeeyo Jabuti iyo Somali land. Sabata oo ah xuduuda oo dhan Hal meel oo kaliya ayaa laga ilaaliyaa ( check point) waxaana joogo 2 Asgari oo kaliya oo u dhashay Dalka Senegal ee Afrikada Galbeed.

(( Maanta, Waqtigaa Xuduudeena waxaa ilaalinayay 2 Asgari oo laga keenay Dalka Senegal ee Afrikada Galbeed, Maanta Xuduudeena yaa ilaaliyo?))

Page 2-4. illaa 15 April 1950 ma jirin Cadeeyn Muujinee in SYL ey Xiriir la leedahay Ruushka, Laakin Ruushku waxa uu heli karaa Fursad, isaga oo isticmaalayo Dadka Cadaanka ah ee aan Carabta aheyn. Sabata oo ah Somalidu shaki ayey ka qabaan Carabta aan Carab/Somaliga aheyn. Sidaa darteed Ruushku waxa uu isticmali karaa Shakhsiyaad Talyaani ah iyo Cadaan kale.

(( Maanta, haddii Shalay ey jirtay Tartan wadamo laga ilaalinayo in ey somalida soo galaan iyo kuwo ka ilaashanayo, Maanta ma jiraan Wadamo na ilaashanayo iyo kuwa ey naga ilaalinayaan in aan xiriir wanaagsan la yeelano?. Dhinaca kale ,waxaa la yiri: waqtigaa Somalidu shaki ayey ka qabeen Carabta aan Carab/ Somaliga aheeyn, weli ma jiraa Shakigaa Awoowa yaasheen ey ka qabeen Carabta qaar, Sabab?))

25X1X-5. Farnsiisku waxa uu helay Cadeeymo ah in Ethiopia ey rabto in ey SYL ku yeelato xubno ka soo jeedo Gobalka Somali Galbeed ee iyada hoos tago, si ey u fushato danaheeda gaarka ah. Laakin taa Guul lagama gaarayo marka la fiiriyo Taariikhda Colaadeed ee Labada dhinac.

(( Maanta. Shalay 1950kii, Faransiisku waxa uu lahaa: Waxaan hayaa cadeeymo in ey Ethiopia rabto in ey Somalida ku dhax yeelato Xubno danaheeda ilaaliyo, Maanta Ethiopia ma rabtaa/ ma ku leedahay somalida dhaxdeeda Xubno Danaheeda u fuliyo?))

Alla hana Baryo,Habeen wanaagsan, Cambuulaa iga Qaboobee Runtii, Adigana waan kugu dheereeyay Qoraalka ee Raali iga ahaaw.

Xasuusin: Ma iiga jawaabtay su’aalaha ku dhax jiro calaamadda ((…..)).

Qore: Yahya Amir