PUNTLAND XUKUN BEELEEDKII DHIGTEEYTAR EE 22 JIRSADAY DHAMAADKIIS IYO SHACABKII OO HELAY DAWLAD SOOMALIYEED


Burburkii dawladii dhexe ee soomaaliyeed,kadib waxaa gobolada hada laysku yiraahdo Puntland,laga hir galiyay maamul 1998 dii. Maamulkaas oo ay ku midoobeen beelaha soomaaliyeed ee dagan goboladaas.Hadafka ayaa ahaa maadaama ay dalka soomaaliyeed dawladi kajirin,in dagaanadan laga hirgaliyo maamul kaasoo ka shaqeeya laba arimood oo kala ah sidan soo socota
1.In dadka goboladan loo sameeyo adeegii ay dawladu u qaban jirtay,dhanka amaanka iyo waxbarashada iyo hormarka canshuurta laga qaado dib loogu celiyo.
2.In labaadi goobo dawalad nimada maqan ee burburtay ee dalkeena soomaaliya si soomaaliya uga baxdo dawlad la aanta.
Qodobadaa oo lagu heshiiyay,waa la baalmaray markii la guda galay dhismaha maamulkaa Puntland,markiiba waxa lagu saleeyay 66 xubnood oo doorta madaxweynaha,qabiilkuna soo xulo,waxaana halkaa lagu waayay markiiba cadaalad wax u qaybsi iyo sinaan waxaana dhacday sad bursi.
Hadii maamulkii la doortay shaqo galay,waxaa dhacday,in doonistii iyo wixii loo sameeyay Puntland dariiqeedii laga leexiyay oo la khiyaameeyay. lacaga iyo dakhliga ka soo xeerooday Puntland oo ahaa mid caalamku uugu deeqay,iyo mid canshuurta dakada iyo garoomada diyaaradaha ka soo gashaba iyo meheradaha iyo guryaha shacabka canshuurihii laga qaaday wax dan guud ah ama adeeg ah oo  shacabkii dib loogu soo celiyay lama arag.
Majiro shan madaxweyne oo iska badalay Puntland maamulkeeda oo hal iskool dhisay taariikhda laguma hayo waxkala baadaayoo mudo 22 sanadood ah!! maha wax laga sheekayn karo musuqmaasuqa iyo dhaca ka jiray kana jira ilaa hada Puntland. waxayna noqotay Puntland shirkad dhawr nin leeyihiin.
Lacagaha la dhacaayo iyo wax qabad la aanta baahsan, waaba mid la gartay oo hadee xoolo xaraan ah in aan meel lagu gaarayn laga qaado uun hoog iyo halaag aduunka ah iyo mid dhiman aakhiro rabbi qof walba ku waydiin doono xageed ka keentay xoolaha ama lacagta ama maalka aad ku haysatay aduunka? tani waa mid hortaala nin walba mana aha mid laga baxsan karo. Sidaa daraadeed waxaynu markhaati usoo qaadanaynaa fiiriya aduunka korkiisa hada,aaway cabdullahi yusuf,muxuu katagay hanti? aaway cade muuse,muxuu katagay hanti? faroole,aaway maxaa ka muuqdo oo hanti ah waxase imtixaan ku socda sow ma aragtaan? aaway gaas muxuu ka hayaa malaayiintii uu lunsaday,sawkan baahida ba ani kamuuqato oo meeraysanaaya?
Danigan hada jooga eega wakaa maanta kortaagan Geele oo dhawr malyan oo lagu dhacay magaca Puntland iyo canshuurtii shacabka gaystay Banki kuyaal DUBAI ee loo diiday, hada eeg aadna u dhuux markii hore Baanku ma waydiin xageed ka keentay lacagtan! laakiin markuu hada is yiri qaado ayaa layiri xageed ka keentay lacagtan soo cadee shaki baan ka qabnaaye kumana siinayno!!
Geele oo ah oday dilaalla arimahaan oo kale.ayuu leeyahay soo furdaami arinkaan lacagtana waa kala qaybsanaynaa ma garan karo siday arintaas uugu hirgali Geele!? tuug ayaa dhaca tuug,madaxda afrikaanka dibadaha ayay geystaan lacagaha ay kasoo dhacan dalalkooda iyagana waa laga sii dhacaa. xoolo haaran ah kaga quuso diifta ka muuqada xunkii xumaa ee soomaali iibsaday xasan sheekh iyo sheekh shariif oo sadexdaa sano ee Farmaajo dalka hayay xukunkiisa hor yuurura sida ari carbeedkii XAMAR albaabka madaxtooyada,iyagoo quudaraynaaya bal hada in ay dib u helaan kursi ay markale ka helaan lacag! iyagoo aan xis iyo dhug iyo kasmo u lahayn war aaway waxaad malaayiin dhacdeen?
Baahida ka muqata waad aragtaan sidaa dareed ku quuso xoolo xaaran halkay dadka dhigaan. hada aakhiraba lama garinee ogoow fiiri siday yihiin darxumada iyo ceebta ka muuqata.Puntland meel xaaran laga tabcado ayay isu badashay halkii umada dib wax loogu soo celin lahaa xoolaha iyo hantida guudna loo ilaalin lahaa.
Dhankii siyaasada waxay noqotay meel dhigtaytar,oo jifo yari xiratay,oo ku kaltamaan iyagana aan dhaafin, waxay hada haystaan 22 sanadood,waxayna dariiqeedii kaleexiyeen gabi ahaanba sababaha loo dhisay Puntalnd ee aan kor ku soo xusnay iyo wixii lagu heshiiyay. waxay ka dhigeen Puntland meel hoos joogta Ethiopia iyo Tigreegii tagay. waxay ka dhigeen meel laga burburiyo dawlad kastoo ka dhalata dalkeena halkii ay ka taageeri lahaayeen.
Waxay doorbideen in ay haystaan maamulka Puntland,jifo ahaan ilaashadaan kana horyimaadaan dawlad dhexe oo dhalata waxayna ka baqaan in ay waayaan xukun ka yar ee ah beel u dawladaynaysa beel. dawladnimaduna maha beel. waa kaligii talisnimo xagjirnimo ah,laakiin waxay taageeraan in Jubaland axmed madoobe sii haysto oo halkaa uu ka dhigo meel jifo u xiran sidooda oo kale,dalkuna sidaa wada noqdo oo jifo waliba meel xirato. waxay ogolyihiin axmed madoobe in uu marwalba madaxweyne ahaado oo soonoqdo!! waxayna dawlada dhexe ku ee deeyaan kaligii talis iyagoon isu jeedin iyagu yaabka la arkay.
Hada waxaad aragtaan in wasiirada Puntland shaqaba qaban ee meel walba madaxweyne ordaayo,xataa magacyadooda dadku ma yaqaan,waayo waa shirkad yaroo dad yar uun u xiran oo wax kasta uu qabanaayo madaxweynuhu, waxaa yaab ah dad shacab ah oo ku beel ah madaxweynaha ayaa xafiiskiisa fadhiya oo shaqaynaaya shaqadii wasiiradu qaban lahaayeen!!
Hada waxay ogaadeen in shacabkii fahmay oo laga tashaday,waxaana hada meesha soo galay dawladii shacabka soomaaliyeed sugaayay oo hananaysa dalka inta u hartay dhawaan. shacabkuna waxa uu la jaan qaaday dawladaa fadhigeedu yahay MOGDISHO sidaa daraadeed waxay ogaadeen in gabal u dhacay shacabkiina ka hoos baxay xukun jifeedkii 22 sano jirsaday.
Waxaa dhamaaday liiskii jifadu qori jirtay oo ay jifadooda iyo in yaroo lacag laaluush ah ay ku qaateen ugudbin jireen dawlada dhexe,hada haday siyaasad tahay iyo haday shaqo tahay shacabka Puntland nin qoraaya oo danbe majiro dawladoodaas ayay nin waliba isagoo xor ah ka helayaa shaqo iyo mansab siyaasadeedba iyo deeq waxbarashaba,mana jiro dilaal u dhaxeeya dawlada iyo isga qof walbana wuxuu ku kalsoon yahay aqontiisa iyo xirfadiisa. Markaa jifadii meesha xukumaysay talo gacan uuguma jirto hada sidaa daraadeed waxay abuurayaan sidii shacabka Puntland iyo Dawlada fadaraalka laysaga horkeeni lahaa oo laga dhex shaqayn lahaa taasaa keentay in ay shir dag dag ah GAROOWE isugu yeeraan wax garadka Puntland.
Waxaa xusid mudan in Faroole iyo Dani laba kooxood oo ay kala wataan,ku heshiiyeen in Dani Puntland ka qayliyo oo dawlada mucaarado,Halka Faroole uu dawlada fadaraalka MOGDISHO la joogo oo ku gorgortamaayo shaqooyinka iyo mansabka siyasadeed nasii Farmaajoow anagaa Dani kaa aamusiin ee. Aaway faroolihii qaylinaayay! way is qaybiyeen waxayna ku dagaala mayaan in jagooyinka iyo shaqooyinka shacabka Puntland ay qaybta ama xaqa uugu leeyihiin sida soomaalida kaleba dawlada dhexe ee fadaraalka ah ka ilaaliyaan cid aan ahayn jifadooda iyo mid iyaga kaba qaad u ah oo ay ku mana sheegtaan anagaa kusiinay shaqada!! hada waa waxii uu xaqa u lahaa. waxay xoog saareen in aan beelaha Puntland xaqooda ka helin dawlada dhexe,GAROOWANA waa ka qaylinayaa Puntland shacabkoow kaca MOGDISHANA waa xaga danbay ka cayaarayaan  yaabka la arkay!! waxaase aysan ogayn in laga horeeyo shacabkuna ka dharagsan yahay lana socdo waxay samaynayaan,dawlada dhexe ee fadaraalkuna waa kabaxantahay oo sifiican uuga dharagsantahay arinkaa.
Waxay habooneeyd in marka horaba dadka loo cadaalad falo,laga shaqeeyo soomaalinimada iyo dawlad nimada,lawada tashado hadase shacabku dawlad wanaagsan ayuu haystaa jifo waa ka dalacay dhab ahaan. soomaaliyana waa dhamatay jifo yaroo calan taagatay oo u dawladaysay dad shacab ah. dadka soomaaliyeed waa in ay ka gudbaan qabiil ka gudbaan tuugo dhacaysa,ka gudbaan afmiinshaar,ka gudbaan dawlad la aan taageeraan dawladooda dhexe ee fadaraalka soomaaliya.
Shacabka Puntland waxay taageersan yihiin 100% dawlada soomaaliyeed,dhalin yaraduna diyaar bay u yihiin in ay qortaan ciidanka una dhintaan dalkooda kana sifeeyaan cadawga gudaha iyo kan dibadaba.Qabiil iyo dawlad nimo kala dheer.waana la baal maray labadii qodob ee lagu yagleelay Puntland ee kor ku xusan.