HAY’ADAHA AMAANKA QARANKA OO BEEGSANAAYA SHABAAB KALKAAL

Waxaa dadka Soomaaliyeed ku sugan yahay xaalad dunida oo dhami ka argagaxsantahay oo ah fawdo iyo dawlad la aan mudo nus qarni ah.Dadka Soomaaliyeed oo ah dad horaba ay curdan u ahayd fahanka iyo hanashada iyo khibrada dawladnimo oo dhawaan uun ka soo doogsaday isticmaarkii gumaysan jiray ee kala qaybsaday soomaaliya. waxaad garan kartaa in laga soo bilaabo 1960 kii-1991 dii intii u dhaxaysay ay ahad dawladnimada soomaaliyeed daa in abidkeedba.
Sidaas ayaan ula jeedaa curdanimada dawladnimo ee soomaaliyeed. hayeeshee wixii soo dhismaayay 30 sanadood ee dawladnimo ayaa burburay oo meeshiiba kabaxay 1991dii dalkeenuna waxa uu ku soo dhacay meel banaan oo ah MAQNAANSHO DAWLO. Wadamada horumaray ee leh khibrada dawladnimo mudo dheer,kolaba ma aqbalaan in hadee ay dhacdo MAQNAANSHO DAWLO maxaayeelay waxa ka ratimaaya arinkaa ayay ogyihiin. dadka caqliga u saaxiibka ahi ma aqbalaan fowdo iyo dawlad la aan marnaba. Diinteena islaamku way diiday mana aqbalayso dawlad la aan halmaalin wax kabadan iskadaayoo,ilbaxnimada iyo jiritaanka aadamuhuna ma ogola dawlad la aan.
Dalkeena burburkii dawladnimo 1991 waxaynu meeshii kasaaray nidaamkii iyo dawladnimadii inoo dhisnayd,waxbadal ah maynaan keenin dumiya mooyaane. waxaynu dawladnimadii kubadalanay in dadkii ukala qaybsamaan qabiil qabiil oo isdilaan taasoo sharciga islaamka iyo kan dawlaiga ah midna ogalayn. waxaa abuurmay dagaal oogayaal,danaystayaal ah dadkii soomaaliyeed kala qaybsaday iyaguna isku dilaaya danahooda gaarka ah. qabiilwalbaa dhexdiisuu isdilay waa laysku danbaabay intii la doono. aakhirkii wiil iyo aabihii baa qabiil isku dilay,lacag isku dilay,shisheeye u adeegis isku dilay.
In sidaa aynu yeelaa sax ma ahayn,dalkeenii waa burburinay,diinteenii  waa katagnay,dadkeenii waa laynay intuba waa khalad wax aan ka gaaray oo natiija ah aduun iyo aakhiro majirto laakiin waa ku halaagsanay labada daaroodba.
Dawlad nimo waa wax wanaagsan la aanteedna waa halaag ninkii garanaaya ayaa garan macnaha  dawlad nimo leedahay. Abwaan soomaaliyeed ayaa la yaabay qolo tolkiis ah oo qaawan, Alle ha u naxariistee wuxuu ahaa abshir bacadle wuxuu yiri intuu layaabay heerka dhunsanaantooda” DAMBARKEEDA NIMAAN MAALI JIRIN DAWLAD HANAN WAAYE” waa runtii kuligeen soomaali oo dhan sidaa ayaynu nahay.
Intii aynu Soomaaliyeey isku mashquulsanayn,waxaa abuurmay ileen waa meel aan dawlad lahayn ee shabkad maafiya ah oo afka inoo soo duubatay iyo qolooyiin diin ku gabada si laynoo gumaado. xiriiro caalmi ah oo bangiyo ku leh soomaaliya oo wakiishay dad soomaaliyeed iyo ciidamo u shaqeeya ayaa laga abuuray dalkeena. kamana jiro ganaacsi uu qof soomaaliyeed xor u yahay waa uun wakiil ajinabi. cidii waxay keenan keentay dalka oo ganaacsi ah way dilaan markiba waayo iyagay u xirantahay. soomaalidu waa uun dilaal iyo wakiil- dalkeena waxa laga dhagay suuqa uugu weyn dunida ee daroogada caalamka lagu kala badasho iyo xashiishada oo ay beeraan shabaab ilaaliyaana.
Intaan qabiil iyo fowdo ku jiray waaba layna qabsaday oo maafiyo caalami ah ayaan gacanta uugu jiraa.maafiyadu dawlad walba oo dhalata iyagaa hortaagan oo fashiliya.
SHABAAB IYO DAWLADA
Dawlada hada jirtaa waxay dagaal kharaar lagashay shabaab,waxayna kasaartay saldhigyo badan oo gobolada dalka qaarkood ay ku lahaayeen,waxay ka dhigtay wax la qabtay iyo wax la laayay. markay jabeen waxay soo galeen maagalada MOGDISHO oo ay dadka caadiga ah ku dhex jiraan si ay dib isugu abaabulaan mustaqbalka dhaw. waxaa yaraday qaraxyadii ay fulin jireen shabaab si ba ana waa loogu raad joogaa oo waxaa cagta mariyay ciidanka xooga soomaaliyeed. waxaan oran karaa shabaab dawladu waa ku daba jirtaa waana dabargoynaysaa waxbadana waa laga qabtay. Arinkaasu waa guul soomaaliyeed shacabkuna waa ogaadeen in shabaab yahay maafiyo caalami ah. waaa ku mahad santahay dawladu dagaalka ay ku tirtirayso shabaab.
SHABAAB KALKAAL IYO DAWLADA
 
Shacabka soomaaliyeed way rabaan dawladnimada iyo dawladooda intooda badan, waxaase ay lahayste u yihiin shabaab,oo adeegsanaaya shabaab kalkaal. hadabawaa maxay SHABAAB KALKAAL? Waa dad shacab ah oo lacagaha ugura shabaab,oo ka qaada xaafadaha calaa guri,ka qaada dukaamada iyo bakaakhaarada,ka qaada hoteelada iyo maqaayadaha,ka qaada gaadiidleeyda,bajaajka iyo caasiyada iyo takaasida intaba,meheradkastoo jirta waxay uuga soo qaadaan shabaabka waxay uugu yeeraan  zakada. waxay ugudbiyaan warka shabaab iyagana waxaa lasiiyaa lacag aad ufarabadan iyo mid loogaliyay ganaacsiga ka jira suuqa bakaaraha oo lagu daray saaamilayda sanadkina waxaa lasiiyaa wixii faaiido u koray.
SHabaabkalkaal,meelkastay ku jiraan,xataa ciidanka dawlada qaarbaa ku jira, siyaasiyiinta iyo baarlamaanka.waxayse ubadan yihiin ganaacsatada iyo shacabka xaafadaha dagan. rag iyo dumarba waa leeyihiin shabaab kalkaal. Lacagaha laga qaado ganaacsatada MOGDISHO  waa kuwa lagu fuliyo qaraxyada lugu halaago kumaan soomaaliyeed,sidaa daraadeed diiniyan waa isku mid kuwa dadka gawraca ee qarxiya iyo kuwa ku taageera dhaqaalaha oo siiya ZAKADA. Waa isku danbi. SHABAAB KALKAAL waa ninka ufudeeya qaraxyada iyo dilalka shabaab fuliyaan isagoo dhuumanaaya oo is qarinaaya.
Dawladu waxay ogaatay dhibkuba halka uu kasocdo oo ah SHABAAB KALKAALKA ku dhexjira magaalada,sidaa daraadeed dadka qariya shabaab waa shabab kalkaal,shantii guri ee daris ah haday shabaab xaafada la soo seexiyay soo sheegi waayaan ileen waa ogyihiina waa la danbi waana la dilayaa cadawgaas ka xun shabaabka. dawlada iyo hay adaha amaanka way ku mahad sanyihiin hada in ay baraarugeen oo daba taagan yihiin shabaab KALKAALKA. Ninka raaca shabaab ee qori qaata iyo kan lacagta usoo uruuriyaa waa isku danbi waana dil bartiisa lagu dilaayo gar iyo magtoona malaha cadawgaas. maxaayeelay nina qaraxa iyo qoriguu qaabilsan yahay oo dadka ku gumaadayaa nina dhaqaalihii iyo lacagtii buu usoo uruurinayaa lagu hawl gali lahaa markaa waa isku mid SHABAAB IYO SHABAAB KALKAAL. Waliba waxaa sii xun shabaab kalkaalka. Sababtoo ah shabaabku waa ninkaa kuu soo bareeray kana aduu kugu dhex jiraa waa cadaw qarsoon-
SHABAABKALKAAL waa dil xabsi maha,ciidanku markuu hubsado waa dilayaan cadawga shabaab kalkaal- dukaankii iyo cidkastoo lagu qabto lana ogaado si dadban iyo si toos ah in ay u tahay shabaab kalkaal waa la dilayaa hantidana dawlada la qareegaysa. Ninka lacag inagu siiyay kii ina qarxinaayay waa gaal kufri ah oo cadaw ah waana dil. ninka gurigiisa inoo seexiyay cadawgaa dadkeena xasuuqayaa waa ehlunaar funaaq ah oo shabaab kalkaal ah waana la dilayaa gurigiisana waa lala wareegayaa ehlu naarkaas. shacabku haku garab istaageen hay adaha amaanka hana soo sheegeen shabaab kalkaalka si loolaayo.
Hadii dawladu dabar goyso shabaab kalkaal waxaa hubaal ah in shacabka soomaaliyeed helayaan dawladnimo nidaam iyo kala danbayn oo ay yeelanayaa mustaqbal wanaagsan iyaga iyo caruurtooduba. waajib weeye in dawladu dabar goyso oo qabqabato shabaak kalkaal. waana shaqadii uugu fiicnayd ee amaan ee abid laamaha amaanku usoo jeed sadaan.
shacabka soomaaliyeed iyo dawlada soomaaliyeed waa in dalkeena aan meel uuga soo wada jeed sanaa maafiyada caalamiga ah ee inaqabsatay iska xoraynaa. shabaab waa laga adkaaday ee hada waxa inoo haray waa shabaab kalkaal.
Waxa kaliya ee umad wax ku noqotaa waa dawlad nimo nidaam iyo kala danbayn waa in aan tirtiraa kuwa hortaagan dawladnimada umada soomaaliyeed maha gorgortan arinkaani. shaqsi iska dhaaf iyo urur xun warkiisee hadii qabiil isku taago dawlada oo kahor yimaad in soomaaliya dawlad noqoto waajib weeye in la tirtiraa oo mid laga reebin waa xaq maha dawladnimadu ciyaar waa laga horyimidna maha war nin ragi aqbali karo oo dawlad yaaqaan ahi. ciidamada xooga dalka soomaaliyeed noocyadooda kala duwan waxaasaran waajib qaran,xaquna waxaa weeye in ay iscasilaan oo tuutaha iska dhigaan hadiiba xaafadaha MOGDISHO  baad ka guro urur maafiyo ah shabaab adeegsanaaya shabaab kalkaal. waa ceeb dushiina ah in aad layn waydaan ragaa shabaab kalkaalka ah. waaxaan iidanka fadhinaa shacabkii soomaaliyeed hadaanahay in sidaad u baacsateen oo aad u laysan shabaab aad u laysaan shabaabkalkaal hantidiisana ula wareegtaan.
Shabaab iyo shabaab kalkaal maha qolo gaara qabiil gaara waa cadaw soomaaliyeed oo qofna u naxayn kuna xiran shisheeye iyo dawlado cadaw u ah soomaliya. waxay rabaan in ay inatirtiraan inabahdilaan dhulkeenana shisheeye dhexlo. waan ku faraxsanahay in hada loo soo jeedsaday dadka ku xiran oo u shaqeeya shabaab ee layiraahdo SHABAAB KALKAAL.