Soomaaliya: Odayaal dhexda u galay dhinacyada is haya.

Todobo oday dhaqameed ayaa lagu xiray magaalada Beledweyne ee xarunta gobolka Hiiraan ka dib markii saraakiisha maxkamadda ciidamadu ay amar ku bixiyeen in la soo qabto dhammaan odayaashii cafis weydiisashada ugu tagay urrurka Al-Shabaab.

Oday dhaqameedyada xabsiga loo taxaabay ayaa qeyb ka ahaa ergadii soo xulay xildhibaannada baarlamaanka federaalka Soomalaiya ee kasoo jeeda Hirshabeelle.

Dhawaan waxaa soo baxay warar sheegayay in odayaashii ergada ahaa ay “isu dhiibeen al-shabaab”, iyagoo ka dalbaday in la cafiyo, una hoggaansamay amar lagu siiyay “inay toobad keenaan”.

Dowladda Federaalka oo arrintaas ka carootay ayaa hadda billowday tallaabo ka dhan ah raggaas.

Maxamed Cabdiqaadir oo ah xeer ilaaliyaha maxkamadda ciidamada ee gobolka Hiiraan ayaa sheegay inaan la aqbali karin in odayaashii la soo macaamilay Al-Shabaab ay si xor ah isaga dhex mushaaxaan magaalada.

“Waxaan soo saarnay amarro aan ku socodiineyno dhammaan laamaha amniga, oo ah inay soo xareeyaan, oo la baaro, maxkamaddana la hor keeno. Waxaan dalbannay in lasoo xiro nin walba oo ka mid ah ergadaas, oo Shabaab u tagay, lana soo macaamilay. Amarkaas wuxuu khuseeyay taliska nabad sugidda ee Nisa, kan qeybta saldhigga Baladweyne iyo milatarigaba. Waxyaabaha cajiibka ah waxaa ka mid ah inaan heyno codadkii ay Shabaab kula soo ballamayeen, iyagoo oranaya ‘ wixii aad nagula ballanteen waan fulineynaa’, kolley waajibaadka shaqo ee ay isku direen iyagaa garanaya”, ayuu yiri Maxamed.

Sidoo kale xeer ilaaliyaha ayaa sheegay in ay jiraan odayaal kale oo hadda ku maqan Al-Shabaab.

“Amarka shalay ayuu soo baxay, odayaal dhowr ah waa lasoo qabtay, kuwo baadiyaha ayaa laga doonay, qaar kalena hadda ayey Al-Shabaab ku maqan yihiin, iyagana waan sugeynaa, marka ay soo laabtaan ayaana sharciga la marsiinayaa”.

Dhinaca kale odayaasha dhaqanka ee gobolka ayaa sharci darro ku sheegay xariga odayaasha iyagoo ku difaacay ragga xiran in markoodii hore dawladdu dayacday amnigooda sidaa daraadeedna ay amni u doonteen halka ay ka heli karaan.

Nabadoon Dacar Xirsi Nuur oo kamid ah odayaasha gobolka Hiiraan ayaa tallaabo aan sax ahayn ku sheegay xariga odayaasha.

“Xarigga odayaashaas loo geystay waxay ila yahay in dhibaato laga helo mooyee inaan wax faa’iido ah laga heleyn, sababtoo ah ninku waa in ama amnigiisa loo sugo ama uu isagu maslaxadiisa raadiyo. 21 qof ayaa lagu dilay gobolka Hiiraan ilaa maalinkii la billaabay howlaha dowladnimada Soomaaliya, haddana ergadii waxaa laga dilay 7 qof, waxaas ayey arkeen, waayo maamulkii meesha ka arriminayay wax qorshe ah uma uusan sameynin sugidda amaanka odayaasha. Waxay ka quusteen inay dowladda dhankeeda amni ka helaan, sidaas darteed ayeyna badbaado u raadsadeen”, ayuu yiri nabadoonka.

Isagoo hadalkiisa sii wata ayuu intaas ku daray in dowladda looga baahan yahay inay la dagaallanto Al-Shabaab, si amaan buuxa loo helo.

“Ha qaadaan dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, odayaashu kama hor taagna, Al-Shabaab haka kiciyaan deegaanka. Nimankaan amniga raadsaday waa niman ay cabsi ku jirtay oo is lahaa ma caawa ayaa laguu imaan doonaa mise barri”.

Laba daran mid dooro

Waxaa marar kala duwan dhacay dilal loo gaystay oday dhaqameedyo lagu eedeeyay in ay ka qayb galeen, ansixin dastuur iyo soo xulis xildhibaano.

Arrinkan waxaa daba socday wareegto ay soo saareen ururka Al-Shabaab oo ay amarro ku bixiyeen.

Al-Shabaab ayaa shan iyo afartan maalmood u qabtay Odayaasha Dhaqanka iyo Ergadii ka qayb galay soo xulista xildhibaanada dowladda Federaalka, si ay isku diiwaangeliyaan, iyagoo loo ballan qaaday in haddii ay isdiiwaan galiyaan la siin doomo damaanad qaad ku aaddan inaan la dili doonin.

Talaabadan ayaa ku qasabtay Odayaal badan in ay u hogaan samaan amarka ururka Al-Shabaab.

Waxay wararku sheegeen inay odayaal badan u tageen Al-Shabaab, iyagoo fuliyay amarka lagu siiyay fulinta wax loou yeeray “toobad keen”.

Hase yeeshee, dhawaan waxaa soo baxay cadaadis hor leh oo Odayaasha ka soo wajahay dhanka maamullada hoostaga dowladda Federaalka.

Maamullada ay oday dhaqameedyada kasoo kala jeedaan ayaa sheegay in dambiileyaal loo aqoonsan doono oday walba oo u hoggaansamay amarka Al-Shabaab.

BBC-da mar ay wareysatay Taliyaha qaybta booliska gobolka mudug ee maamulka galmudug Maxamed Nuur Cali Gadaar, waxay waydiisay odayaashan xaaladda adag ku jira in loo yeedhay, haddii aysan tagin ay dhib la kulmayaan, hadaba in dhibkoodii mid kale loogu sii daro in aysan haboonayn, wuxu ku jawaabay: ”Waa loo yeedhay sabab ma noqonayso, bal aniga ha ii yeedhaan oo hala arko inaan u tago, awal ayuu hore u socday ama shaquu u hayayba, Al-Shabaab iyagaba cafis ayaa loo fidiyaa may yimaadaan, maxay kuwan ugu cagu juglaynayaan, cidii u tagtaa nagama mid aha, cadaaladda ayay ku helayaan markii aan maxkamad hor gayno”

Odayaal badan ayaa la sheegayaa inay hadda maxkamadeyn wajahayaan, iyagoo loo heysto inay Al-Shabaab heshiis la galeen.

Arrinkan waxay ku noqonaysaa dhibaato culays badan Odayaasha dhaqanka oo aan helayn meel ay ku badbaadaan.

”Walwal ayaan ka muujinayaa arrinkan, dhinacaas odaygu in uu nafiso oo uu dhinac ka nabad galo ayaa la doonayaa, dawladuna shuruuc ayay leedahay, maxay Al-Sabaab kuugu yeertay, waxay u baahan tahay in sharciga la waafajiyo, anigu waxaan qabaa hadii la jabhadaynayo oo meesha sharciga laga saarayo waa wax kale, odaygu shabaab ma dalban isaguna ma aadin in lagu xidho anigu ma qabo”, sidaas waxaa goor sii horreysay BBC-da u sheegay nabadoon Maxamed Xasan Xaad oo kamid ah odayaasha dhaqanka.

Wuxuu sidoo kale sheegay in Dawlada Soomaaliya aysan samayn hannaan lagu sugo amaanka odayaasha soo xula xildhibaanada baarlamaanka, balse xildhibaanadan ayaa hela xasaanad iyo amaankooda oo la sugo.

Culayskan soo food saaray Oday dhaqameedkii soo xulay xildhibaanada ayaa u muuqda laba daran mid dooro, halka wali ay waajibaadkooda ka mid tahay soo xulista xildhibaanada heer federaal iyo heer maamul goboleedba.

Xigasho:BBcSomali