Qaylo dhaan laga soo saaray Gabadh 10-jir ah oo Gudniinka Fircooniga ugu dhimatay Bartamaha Somalia.

Soomaaliya Sannadkii 2012 waxay soo saartay dastuur cusub oo loo malaynayay inay mamnuucayso gudniinka gabdhaha. Laakiin dhawr sano ka dib, wax yar baa la socday, UNICEF ayaa weli ku qiyaastay in boqolkiiba 98 gabdhaha iyo haweenkaba la jaray.

Toddobaadkan, dhaq-dhaqaaqe Soomaaliyeed ayaa ku dhawaaqay in gabadh yar oo 10-sano jir ah ay ku dhimatay bartamaha Soomaaliya iyada oo ay sheegtay in ay ahayd natiijada tooska ah ee habka FGM.

Xaawo Aden Maxamed, oo ah agaasimaha guud ee Xarunta Waxbarashada ee Galkacayo ee Nabadda iyo Horumarinta, oo ah hay’ad aan dawli ahayn oo u dooda xuquuqda haweenka, ayaa sheegtay in “gudniinka loo maleynayo in uu gooyay qaliin muhiim ah inta lagu gudajiro howlgalka.” Gabadha ayaa dhimatay laba maalmood ka dib.

“Haweeneyda hawsha fulisay lama xirin, laakiin xitaa haddii ay ahaan lahayd, ma jiraan sharci sharci ah oo xaqiijin doona in la ciqaabayo ficilka,” ayuu yiri Maxamed, sida laga soo xigtay Reuters. “Tani waa mid ka mid ah kiisas badan oo ka dhacaya maalin kasta Soomaaliya.”

FGM, oo mararka qaarkood lagu magacaabo gudniinka gabdhaha, waxay qaadan kartaa noocyo badan, laakiin badanaa waxaa ka mid ah ka saarida kintirka iyo qeybo ka mid ah labiska. Waxay sababi kartaa dhibaatooyin caafimaad oo joogto ah, oo ay ku jiraan dhibaatooyinka khatarta ah ee dhalmada.

Qaramada Midoobay waxay aqoonsanaysaa gudniinka gabdhaha “nooc weyn oo takooris ah oo ku wajahan dumarka iyo gabdhaha.”

Hay’adda Caafimaadka Adduunka ayaa sheegtay in gudniinka gabdhuhu uusan lahayn wax faa’iido caafimaad ah iyo qiyaaso ah in dunida oo dhan 200 milyan oo haween iyo gabdho ah loo soo gudbiyey.

Inkasta oo ay dhibaatooyinku caadi yihiin, dhimashada FGM ayaa badanaa aan la soo sheegin ama lagu diiwaan geliyey sharaxaad ka duwan. Mid ka mid ah kiis khaas ah oo gaaraya 2015-ka, ayaa dhakhtar Masaarida ah lagu helay dambi dil ah kadib markii uu sameeyay goosad goosasho ah oo 13 jir ah oo dhawaan ku geeriyooday.

Dhakhtarka, Raslan Fadl, ayaa diiday inuu sheego sheegashadiisa inuu jarayo xubnaheeda, wuxuuna sheegay in ay u dhimatay natiijada xasaasiyadda daawooyinka. FGM waxaa lagu mamnuucay dalka Masar sannadkii 2008, sida ay sheegtay BBC-da, dacwad Fadl ah ayaa ahayd markii kowaad ee kiiska FGM la keeno maxkamad. Laakiin NPR ayaa markaa kadib wariyay in uu ku laabtay tijaabada daawada muddo dheer ka dib xukunkiisa.

Nidaamka goynta sida caadiga ah waxaa sameeya dad aan daweynin caafimaad, iyo dhaqdhaqaaqyo badan oo ka hortagaya dadaalka ay sameeyaan dhakhaatiirta caafimaadka si ay u qabtaan gudniinka gabdhaha halkii ay u arkeen in loo arko inay yihiin habsocodsiinta nidaamka.

Sanduuqa UN. Fund wuxuu dhigayaa in “xirfadlayaasha caafimaadka ee tababaran ee fuliya naafeynta xubinta taranka dumarku waxay ku xad gudbayaan gabdhaha iyo xuquuqda dumarka ee nolosha, sharafta jirka iyo caafimaadka.”

Qoraalkii 2017 ee CNN, Maxamed wuxuu ku qoray in ku dhowaad saddex-meelood laba gabdhaha gabdhaha ah ee la kulma gudniinka gabdhaha ee Soomaaliya in ay ku dhacaan infibulation, taas oo ay ku tilmaamtay “qaabka ugu daran, taas oo ka dhigaysa gabdhaha lafahooda iyaga oo laysku dhejiyay ka dib markii la jaray kintirka. “Natiijadu waxay sameyn kartaa” kaadida iyo caadada u egtahay mid aan macquul ahayn. ”

Qiyaastii 30 dal oo adduunka ah oo gudniinka fircooniga ah uu weli ku socdo, waxaa jiri kara dhaleeceyn qotodheer oo ka dhan ah kuwa aan la socon nidaamka, taas oo inta badan loo arko inay tahay qayb muhiim ah oo ka mid ah “soo-jir-da” xaflad.

Qaar ka mid ah meelaha ay ka soo horjeedaan gudniinka fircooniga ah, sida qaybo ka mid ah miyiga Kenya, ayaa bulshooyinku joojiyeen gabaadka gabdhahooda oo waxay bilaabeen inay abuuraan xaflado cusub oo u adeegi kara marxalad marxalad la’aan ah iyada oo aan waxyeello jireed keenin.

Soomaliya, mid ka mid ah, Maxamed wuxuu ku eedeeyay xildhibaannada in ay “ka baqayaan in ay lumiyaan khilaafkooda siyaasadeed ee ka dhex jira kooxaha dhaqameedyada iyo diinta ee awoodda xagjirka ah ee ka xishoodsiinta dhaqanka,” ayay tiri Associated Press.

Isha Warka Washington Post.